Mula nang matapos ang unang dekada ng ika-21 siglo, ang kapitalistang moda ng produksyon ay humaharap sa isang kalagayang pang-ekonomiya na muli itong bumabangga sa makasaysayang hangganan ng pag-unlad nito. Ang makasaysayang pagkabarang ito, na karaniwang minamaliit ng mga grupo sa loob ng rebolusyonaryong kilusan, ay lalo pang pinalala nitong mga nakaraang taon ng sunud-sunod na pangyayari, gaya ng krisis ng Covid, mga digmaan sa Ukraine at Gitnang Silangan, matinding pagtaas ng mga taripa sa ilalim ng administrasyong Trump, at pagharang sa mahahalagang rutang pandagat tulad ng Kipot ng Hormuz. Ang lahat ng ito ay nagpatatag sa kawalang-istabilidad ng pandaigdigang kalakalan at produksyon ng enerhiya at nagtulak sa ekonomiya ng daigdig tungo sa kaguluhan.
Higit pa rito, ang mga pag-unlad sa digmaan sa Gitnang Silangan sa nakalipas na dalawang buwan ay naging makapangyarihang salik sa pagpapabilis ng kaisipang “kanya-kanya para sa sarili” sa lahat ng antas ng lipunan, na seryosong humahadlang sa anumang hilig ng burgesya na magtulungan upang limitahan ang pinsala. Sa katunayan, ang pagkatalo ng makapangyarihang pandaigdigang makinang militar ng Amerika sa kamay ng isang ikatlong-uring kapangyarihang militar ay lalo pang nagpapatibay sa tendensiya tungo sa pagkawatak-watak ng mga alyansa at labis na nagpapalawak sa kaguluhang pang-ekonomiya sa pandaigdigang pamilihan, mula sa pagkagambala ng mga kadena ng produksyon para sa mahahalagang sangkap sa industriya hanggang sa destabilisasyon ng mga pamilihang pinansyal.
Sa ibabaw ng delikadong kalagayang ito ay nakaamba ang isang mas mabagsik na banta sa sistemang pinansyal, na nagpapaalala sa mga krisis ng dekada 1930 at ng 2008. Habang nahaharap ang kapitalismo sa napakalaki at hindi na mababayarang utang, lalo rin itong nagiging bulnerable sa sunud-sunod na pagbagsak sa pagbabayad ng mga utang. Matindi nitong pinatutunayan ang panganib ng isang bagong pandaigdigang depresyong pang-ekonomiya na ganap na walang kaparis at wala nang maiaalok na daan palabas.
Ang makasaysayang pagkabara ng dekadenteng kapitalistang moda ng produksyon
Ang destabilisasyon at pagkawasak na dulot ng mga digmaan, o ang hindi mapigilang paglobo ng utang, ay hindi sa kanilang sarili mga salik na awtomatikong humahantong sa isang malaking krisis. Ang ipinapahayag at lalong pinatitindi ng mga penomenong ito, at siyang naggagawang hindi maiiwasan ang gayong malaking krisis, ay ang lalim ng bara sa sobrang produksyon na lalong nagpaparalisa sa pandaigdigang ekonomiya at naghahayag ng makasaysayang hangganan ng kapitalistang moda ng produksyon: “Ang krisis na muling sumiklab noong 1967 at nagpapatuloy hanggang ngayon ay isang krisis ng sobrang produksyon. Sa ugat nito ay isang pundamental na dahilan, ang pangunahing kontradiksyon ng kapitalismo mula pa sa simula nito, na naging ganap na hadlang nang maabot ng mga pwersa ng produksyon ang isang tiyak na antas ng pag-unlad: ang kapitalistang produksyon ay hindi awtomatikong lumilikha ng mga pamilihang kailangan para sa paglago nito. Ang kapital ay lumilikha ng mas maraming kalakal kaysa sa kayang saluhin ng kapitalistang relasyon ng produksyon. Ang bahagi ng pagsasakatuparan ng tubo nito na nakalaan para palawakin ang reproduksyon ng kapital (ibig sabihin, hindi kinokonsumo ni ng uring burges ni ng uring proletaryo) ay kailangang maisakatuparan sa labas ng mga relasyong ito, sa mga ekstra-kapitalistang pamilihan […]”[1]
Ang likas na kontradiksyong ito ng kapitalistang moda ng produksyon ay matalas na ipinapakita sa pamamagitan ng lumalawak na pagsisikip ng mga ekstra-kapitalistang pamilihang ito, na siyang nagmamarka sa pagpasok ng sistema sa yugto ng makasaysayang paghina nito. Sa ganitong konteksto, tinukoy ng ICC ang “tatlong pamantayan upang patunayan ang tindi ng krisis: ang pag-unlad ng kapitalismong pang-estado, ang lumalalim na bara ng sobrang produksyon, at ang paghahanda para sa digmaan sa pamamagitan ng pagpapaunlad ng ekonomiyang pandigma. […] Sa dekadenteng yugto ng imperyalistang kapitalismo, iisa lamang ang maaaring kahinatnan ng mga kontradiksyon ng sistema: digmaan. Makakatakas lamang ang sangkatauhan sa ganitong alternatiba sa pamamagitan ng proletaryong rebolusyon.” (‘Crises and cycles in the economy of dying capitalism - Part 2’; Bilan Blg. 11, Oktubre-Nobyembre 1934 sa International Review blg. 103, 2000). Sa katunayan, habang tumatagal at lalong lumalalim ang krisis pang-ekonomiya, lalo nitong pinatitindi ang mga tunggaliang inter-imperyalista. Para sa kapital, iisa lamang ang “solusyon” sa makasaysayang krisis nito: ang imperyalistang digmaan.”[2]
1. Ang pinagsamang epekto ng sobrang produksyon at pagkabulok ng sistema
Sa pagbagsak ng bloke ng Sobyet, ang kapitalistang daigdig, na noon pa man ay malalim nang binago ng mga epekto ng dekadensiya, ay pumasok sa magulong kalagayan ng isang bagong yugto ng prosesong ito. Sa simula, ang pagbagsak ng bloke ng Sobyet ay nagbukas ng pagkakataon upang mapanatili ang kakayahang kumita ng kapital at mapahaba ang buhay ng kapitalismo sa pamamagitan ng pagpapalawak ng kaalamang teknolohikal ng mga kapangyarihang Kanluranin at pag-optima sa kapitalistang pagsasamantala hanggang sa pinakamalayong sulok ng mundo na dati'y hindi maaabot dahil sa paghaharap ng mga imperyalistang bloke. Sa realidad, ang “globalisasyon” ay isa lamang pansamantalang yugto na nagbigay-daan sa kapitalistang sistema upang pansamantalang maprotektahan ang ekonomiya nito laban sa matitinding epekto ng pagkabulok ng sistema. Ngunit habang lalong lumalala ang tunay na kalagayang pang-ekonomiya, ang paghina ng dinamika ng globalisasyon sa ilalim ng bigat ng lumalakas na tendensiyang “kanya-kanya laban sa lahat”, na humahadlang sa pagsasakatuparan ng malawakang akumulasyon, kasama ng pasanin ng gastusing militar at ng pagkabara ng sobrang produksyon, ay nagbunsod sa pagbagsak ng pandaigdigang istrukturang pinansyal na nakasalalay sa napakalaking antas ng pagkakautang. Ang krisis ng 2008, ang pinakamalubha mula noong 1929, ay naging isang mahalagang yugto sa pagbulusok ng kapitalistang moda ng produksyon tungo sa makasaysayang krisis nito.
Pinatunayan nito na ang kapitalistang sistema ngayon ay lalo pang nakabaon sa isang kalagayan kung saan, dahil sa relatibong pagkaubos ng mga ekstra-kapitalistang pamilihan, ang pandaigdigang paghahari ng mga relasyong makauri ng kapitalismo ay lalong nagpapahirap sa pagsasakatuparan ng pinalawak na reproduksyon. Sa mga kondisyong ito ng pagkabara at pagkabulok, ang mga penomenong umiiral na noong panahon ng dekadensiya ay nagkakaroon ng bagong dimensyon dahil sa kawalan ng kakayahan ng burgesya na mag-alok ng anumang perspektiba maliban sa “unti-unting paglaban” laban sa lumalalim na krisis, ngunit wala namang tunay na paniniwala na ito ay magtatagumpay. Kaya naman ang muling pagsiklab ng makasaysayang krisis ng sistema noong 2008 ay nagpakita sa mga anyong lubhang naiiba sa nakaraang krisis na katulad nito, ang krisis ng dekada 1930.
Matapos ang 2008, ang pagsasara ng mga “pagkakataong” inialok ng globalisasyon at ang lalong naging maliwanag na kawalan ng kakayahang malampasan ang krisis ng sobrang produksyon ay nagbunsod ng pagsabog ng tendensiyang “kanya-kanya para sa sarili” sa ugnayan ng mga kapitalistang bansa, gayundin sa loob mismo ng naghaharing uri ng bawat bansa. Sa balangkas na ito, ang mga epekto ng pagkabulok ng sistema ay umabot sa bago at lubhang mapanirang antas para sa kapitalistang ekonomiya. Mula pa noong unang bahagi ng dekada 2020, ang mga epektong ito ay patuloy na bumibilis at muling tumatama sa pinakapuso ng kapitalismo: ang pinagsamang epekto ng krisis pang-ekonomiya, digmaan, pagkawala ng kontrol ng burgesya sa kanyang aparatong pampulitika, at krisis pangklima ay nagsasalimbayan at nagpaparami sa kanilang epekto sa pagbulusok ng sistema tungo sa kaguluhan at pagkawasak: “Habang ang bawat salik na nagpapasiklab sa ‘ipo-ipong’ epekto ng pagkabulok ay isa nang seryosong panganib para sa pagbagsak ng mga estado, ang pinagsamang epekto ng mga ito ay malayong higit kaysa simpleng kabuuan ng bawat isa kung titingnan nang hiwalay.” [3]
1.1. Ang lumalaking impluwensya ng digmaan sa pandaigdigang ekonomiya
Ang mga epekto ng pagkabulok ng sistema, na nagdudulot ng kahinaan at kawalang-istabilidad, ay lalo nang nagpalala sa krisis pang-ekonomiya, habang ang Covid-19 naman ay nagbigay ng matinding dagok sa pandaigdigang produksyon at sa mga network ng suplay at produksyon. Ipinakita rin nito kung gaano kalaki ang pag-aatubili ng burgesya na makipagtulungan sa pandaigdigang antas kahit sa harap ng isang pandemya. Ang digmaan sa Ukraine ay nagpabilis sa proseso ng pagkawatak-watak ng mga network ng produksyon, suplay at pananalapi na nagsimula noong panahon ng pandemya. Sumikad ang implasyon, na malubhang nakaapekto sa produksyon ng butil at sa suplay ng langis at gas. Pinilit nito ang mga naghaharing uri sa Kanlurang Europa na dagdagan ang kanilang gastusing militar at paigtingin ang kanilang mga pag-atake sa uring manggagawa upang pondohan ang mga gastusing ito.
Ang kapalpakan ng imperyalismong Amerikano sa Iran ay lalo pang nagpatindi sa prosesong ito. Isa sa pinakamahalagang rutang pandagat sa mundo ay naparalisa nang ilang buwan, na matinding naglimita sa suplay ng langis, helium, asupre, urea, aluminyo at marami pang ibang hilaw na materyales. Sa kasalukuyan, imposibleng lubos na masukat ang napakaseryosong implikasyon nito para sa produksyon, transportasyon, pagpapadala ng kalakal, agrikultura at pananalapi.
1. Agrikultura
Tumaas ng 80 porsyento ang presyo ng mga pataba. Ang kakulangan ng suplay ay magpapatindi sa kompetisyon para sa mga magagamit na pataba, na lalo pang magpapataas ng presyo at magpapalala sa kakulangan. Nagkaroon na ng pagbagsak sa pagtatanim ngayong taon. Ang nabawasang paggamit ng pataba ay maaaring magdulot ng 50 porsyentong pagbagsak sa ani. Ang pinakamabibigat na epekto ay mararamdaman sa pinakamahihirap na bansa, ngunit sa pandaigdigang antas, haharapin ng uring manggagawa at ng pinakamahihirap na sektor ng populasyon ang pagsirit ng presyo ng pagkain sa darating na taon, gayundin ang posibilidad ng kakulangan sa pagkain at maging taggutom sa ilang bahagi ng mundo.
2. Transportasyong pandagat
Siyamnapung porsyento ng pandaigdigang kalakalan ayon sa bolyum ay dinadala sa pamamagitan ng mga barko. Ang pagsasara ng Kipot ng Hormuz ay gumambala sa trapikong pandagat sa Gulpo at nag-iwan ng daan-daang sasakyang-dagat na hindi makabiyahe. Napakalawak ng epekto nito sa pandaigdigang transportasyong pandagat: pagkaantala ng mga paghahatid, pagkaantala sa produksyon, lalo na sa Asya, lumalaking kakulangan ng mga kalakal, at pagtaas ng gastos sa transportasyong pandagat ng pagitan ng 30 at 60 porsyento. Mangangailangan ng maraming buwan bago makabalik sa normal ang transportasyong pandagat, kung mangyayari man ito.
3. Enerhiya
Napanatili ang suplay ng langis sa pamamagitan ng paggamit ng mga reserbang pang-emerhensiya ng mga estado at ng pagbabawas sa imbentaryo ng mga kompanya ng langis. Hindi ito maaaring magpatuloy nang walang hanggan at, “kahit pa muling mabuksan ang Kipot ng Hormuz bukas, hindi basta-bastang makababalik sa normal ang pamilihan.” Ang usapin ng enerhiya na muling inilantad ng sitwasyon sa Kipot ng Hormuz ay isang pangunahing estratehikong hamon at, higit sa lahat, isang mahalagang salik ng destabilisasyong pang-ekonomiya. Kaya naman, “Ang mga tanker na nailihis mula sa mga rutang dumaraan sa Gulpo ay kailangang muling ipuwesto. Ang mga barkong ipinadala sa ibang lugar ay kailangang bumalik. Ang mga iskedyul ng kargamento ay kailangang buuing muli. Ang mga prodyuser na nagbawas ng suplay dahil napuno ang imbakan ay kailangan ding muling magpasimula ng operasyon. Mas mabagal gumalaw ang mga pisikal na sistema kaysa sa mga pamilihang pinansyal. Higit na mas mabagal. Ang isang tanker na pabalik sa mga sona ng pagkakarga sa Gulpo ay maaaring gumugol ng ilang linggo sa muling pagpoposisyon bago pa man magsimula ang pagkakarga. Pagkatapos nito, kailangan pa ring bumiyahe ang mga kargamento papuntang Asya o Europa. Depende sa destinasyon, maaari itong magdagdag pa ng isa pang buwan.” [4]
Bukod dito, nagamit na ng Estados Unidos ang lahat ng langis na nalikha mula nang magsimula ang taon at kinailangan nitong humugot nang malaki mula sa Strategic Petroleum Reserve. Nahaharap na ang ekonomiya ng Estados Unidos sa kakulangan ng mga produktong petrolyo gaya ng mga industrial lubricant at langis para sa makina. Apatnapu't apat na porsyento ng Group III base oil ng Estados Unidos, na mahalaga para sa mga makabagong makina, ay inaangkat mula sa rehiyon ng Gulpo. “Ang South Korea, na karaniwang nagsusuplay ng Group III oil sa Estados Unidos, ay nakaranas ng pagkaantala sa produksyon at eksport dahil sa digmaan. At ang mga refinery sa Estados Unidos na gumagawa ng base oil ay mas pinili ang produksyon ng diesel, isa pang produktong humaharap sa kakulangan habang ang imbentaryo ng Estados Unidos ay nasa pinakamababang antas nito sa loob ng mahigit dalawampung taon.” [5] Samantala, tumaas ng 40 hanggang 50 porsyento ang presyo ng diesel sa Estados Unidos, na direktang nakaapekto sa transportasyon at lohistika. Walumpu't limang porsyento ng mga produktong agrikultural ay dinadala sa pamamagitan ng mga trak. Ang pagtaas ng gastos sa transportasyon ay sinasabayan pa ng pagtaas ng gastos sa krudo para sa mga makinaryang pang-agrikultura. Ang mga pagtaas na ito ay lalo pang pinapalala ng tumataas na presyo ng mga pataba. Maraming magsasaka sa Estados Unidos ang nag-uulat ng kakulangan sa gasolina o nagsasabing hindi nila kayang bilhin ito. Magdudulot ito ng pagbawas sa pagtatanim at pagbaba ng ani, na hahantong naman sa mas mataas na presyo ng pagkain at posibleng kakulangan sa pagkain sa huling bahagi ng taon.
4. Industriyang kemikal
Ang pagtaas ng presyo ng enerhiya ay nagdudulot ng mapaminsalang epekto sa industriyang kemikal ng Europa. Ang mga planta ng BASF, INEOS, Covestro, Lanxess at Evonik ay tumatakbo lamang sa antas na 62 hanggang 68 porsyento ng kanilang kapasidad, na mas mababa sa 80 porsyentong antas na kailangan upang maging kapaki-pakinabang ang operasyon. Pagsapit ng 2023, nagsimula na ang BASF na permanenteng bawasan ang kapasidad ng kompleks nito sa Ludwigshafen, ang pinakamalaking pinagsamang sentrong kemikal sa mundo, dahil sa epekto ng digmaan sa Ukraine. “Ang paghinto ng suplay ng gas mula Russia noong 2022 ay isang dagok na kayang pamahalaan dahil ito ay ipinakita bilang isang pansamantalang emerhensiya. Nagpatupad ang Brussels ng mga subsidiya sa enerhiya, sinalo ng mga nagbabayad ng buwis sa Alemanya ang €200 bilyong gastos kaugnay ng pagtatakda ng limitasyon sa presyo, at bahagya lamang binawasan ng BASF at Covestro ang kanilang produksyon habang naghihintay na bumalik sa normal ang mga presyo. Hindi pa rin ito ganap na nangyayari. Ang presyo ng industriyal na gas sa Europa ay nananatiling tatlo hanggang apat na beses na mas mataas kaysa sa Estados Unidos at dalawang beses na mas mataas kaysa sa Tsina […] Ang industriyang kemikal ang pangunahing tagasuplay ng lahat ng tagagawa sa Europa ng plastik, pataba, pintura, pandikit, mga sangkap para sa parmasyutika, semiconductor at materyales para sa baterya. […] Ang digmaan sa Iran ay hindi nagdagdag ng bagong problema para sa industriyang kemikal; inilantad lamang nito nang buo ang problemang pinasimulan ng digmaan sa Ukraine noong 2022.” [6]
5. Produksyon ng mga microprocessor
Nagbabala na ang mga nangungunang tagagawa ng microprocessor, gaya ng TSMC, Nvidia, Foxconn at Infineon, tungkol sa epekto ng tumataas na gastos sa enerhiya, mahahalagang metal at transportasyon, gayundin ng mga kakulangan sa suplay. Ang produksyon ng isang chip, na nangangailangan ng 1,000 magkakahiwalay na hakbang sa pagmamanupaktura, ay dumaraan sa 70 internasyunal na hangganan at tumatagal ng 10 araw. “Ang mga silicon wafer ay nagsisimula sa Japan o Alemanya. Ang disenyo ng chip ay ginagawa sa Estados Unidos o United Kingdom. Ang aktuwal na paggawa ng mga pinaka-advanced na chip na ginagamit sa mga aplikasyon ng AI ay halos ganap na isinasagawa sa Taiwan (92%) at Timog Korea (8%). Ang pag-aasemble at pagsusuri ay ginagawa sa Malaysia, Vietnam at Pilipinas. Ang natapos na chip ay ipinapadala sa isang data center sa Estados Unidos.” Gayunman, “Bawat hakbang sa kadenang ito ay nangangailangan ng enerhiya. Bawat pagtawid sa hangganan ay may katumbas na gastos. Bawat sentro ng lohistika, mga freight forwarder, kompanya ng seguro sa pagpapadala, at panggatong para sa mga container ship ay ngayon ay humaharap sa mas mabigat na gastos kaysa noong Pebrero 27.” [7]
Ang ganitong kawalang-istabilidad ay nagbabanta rin sa paglawak ng AI sa Estados Unidos at iba pang bansa: “Ang mga kumpanyang lalong nagtutulak sa mga pamilihang sapi, na kilala bilang mga hyperscaler, ang nasa sentro ng kasalukuyang pagtaas ng pamumuhunan sa AI at inaasahang aabot sa 70 porsyento ng lahat ng gastusing kapital na may kaugnayan sa AI, na tinatayang aabot sa $3.4 trilyon pagsapit ng 2029. Isang mahalagang panandaliang panganib ang posibilidad na mabigatan ang mga pamumuhunang ito dahil sa mga implikasyon ng digmaan sa Gitnang Silangan at iba pang kaugnay na pinagmumulan ng kawalang-katiyakan. Kung mangyari ito, maaaring makaranas ng sabayang pagbaba sa kita at halaga ng mga negosyo ang buong kadena ng AI, kabilang ang mga kumpanyang nagtatayo ng imprastruktura, mga tagasuplay ng enerhiya, mga tagagawa ng chip at software, at maging ang mga operator sa ibabang bahagi ng industriya, dahil nakasalalay sila sa mga pamumuhunang pinasisigla ng mga hyperscaler.” [8]
6. Sektor pinansyal
Isa pang pinagmumulan ng kawalang-katiyakan ay ang epekto ng digmaan sa isang sistemang pinansyal na marupok na noon pa man. Itinampok ng ulat ng International Monetary Fund noong Abril 2025 tungkol sa pandaigdigang katatagang pinansyal ang malalaking kawalang-katiyakan sa pandaigdigang kalakalan: “Malaki ang itinaas ng mga panganib sa pandaigdigang katatagang pinansyal habang humihigpit ang mga pandaigdigang kondisyong pinansyal at nananatiling mataas ang kawalang-katiyakan hinggil sa mga patakarang pang-ekonomiya at pangkalakalan. Ang pagtatasang ito ay nakabatay rin sa tatlong pangunahing kahinaang maaaring lumitaw sa hinaharap. Una, sa kabila ng kamakailang kaguluhan, nananatiling mataas ang pagpapahalaga sa ilang mahahalagang bahagi ng pamilihan, kaya maaaring maging mas matindi ang mga koreksyon kung lalong sisidhi ang paglala ng sitwasyon. [...] Ikalawa, maaaring maharap sa matinding presyon ang ilang institusyong pinansyal sa mga pabagu-bagong pamilihan, lalo na yaong may mataas na antas ng pagkakautang. Habang lumalawak ang mga sektor ng hedge fund at pamamahala ng ari-arian, lumalaki rin ang kanilang kabuuang utang at ang kanilang ugnayan sa sektor ng pagbabangko. [...] Ikatlo, maaaring tamaan ng panibagong kaguluhan ang mga pamilihan ng utang ng mga estado, lalo na sa mga bansang may malalaking pampublikong utang. [...] Sa kabuuan, maaaring higit pang lumakas ang pag-aalala ng mga mamumuhunan hinggil sa kakayahang panatilihin ang pampublikong utang at iba pang kahinaan sa sektor pinansyal, habang ang mga ito ay kapwa nagpapalakas sa isa't isa.” [9]
Mahirap tasahin nang eksakto ang lawak ng destabilisasyong dulot ng digmaan sapagkat itinatago ng burges na midya ang lumalaking epekto ng mga kakulangan, pagkaantala, disorganisasyon at kawalang-katiyakan. Higit pa rito, walang nakaaalam kung kailan matatapos ang digmaan, kung kailan aalisin ang blokeyo, kung anu-anong mga paghihigpit ang ipapataw sa pagdaan sa Kipot ng Hormuz, kung muli ba itong isasara, o kung magpapataw ng bayad sa pagdaan. Pakiramdam ng pandaigdigang naghaharing uri na nakaharap ito sa isang bulkan na lalo pang humihila sa pandaigdigang kalakalan tungo sa sakuna.
1.2. Ang lumalaking impluwensya ng militarismo at ng ekonomiyang pandigma
“Ipinapakita ng buong yugto ng dekadensiya na ang krisis ng sobrang produksyon ay nangangahulugan ng paglipat ng produksyon tungo sa ekonomiyang pandigma. Ang ituring ito bilang isang ‘solusyong pang-ekonomiya’, kahit pansamantala lamang, ay isang seryosong pagkakamali. Ang ugat ng pagkakamaling ito ay ang kabiguang maunawaan na ang krisis ng sobrang produksyon ay isang proseso ng pagsira ng sistema sa sarili nito. Ang militarismo ay pagpapahayag ng prosesong ito ng sariling pagkawasak na bunga ng pag-aaklas ng proseso ng produksyon laban sa umiiral na mga relasyong panlipunan ng produksyon.” [10]
Mas malalim ngayon ang prosesong ito ng sariling pagkawasak kaysa noong unang bahagi ng dekada 1980. Ang pagbubukas ni Reagan ng mga gripo ng utang upang tustusan ang programang Star Wars ay nagbigay-daan sa Estados Unidos upang magsilbing pangunahing tagapagpasikad ng pandaigdigang ekonomiya. Ang mapanirang epekto ng gastusing militar ay maaari pa noon na maipasa sa iba pang bahagi ng pandaigdigang ekonomiya at maitulak sa hinaharap. Pagkaraan nito, sa pagitan ng 1989 at 2009, ang epekto ng mga Digmaan sa Gulpo, digmaan sa Iraq, digmaan sa Afghanistan at ng “gera laban sa terorismo” ay nabalanse ng pandaigdigang pagbaba ng gastusing militar na kaugnay ng pagtatapos ng “Cold War” at ng karera sa armas sa pagitan ng dalawang magkatunggaling bloke.
Sa kasalukuyan, ang pagkabara ng kapitalistang produksyon ay nangangahulugan na ang mapanirang katangian ng gastusing militar ay may direkta at agarang epekto. Ang patakaran ng Estados Unidos na wasakin ang mga karibal nito ay isang pagpapahayag ng destruksiyong ito. Mapananatili lamang ng imperyalismong Amerikano ang paghahari nito sa pamamagitan ng pagdurog sa mga karibal nito, sa larangan man ng ekonomiya o militar. Dahil dito, ang pangangailangang tustusan ang makinang pandigma nito ay nagtutulak dito na higupin ang kapital mula sa natitirang bahagi ng pandaigdigang ekonomiya, na pagkatapos ay mapipilitang mag-agawan sa kung ano ang natitira.
Inilalarawan ng naghaharing uri sa Estados Unidos, Europa at iba pang bahagi ng mundo ang pagtaas ng gastusing militar bilang isang paraan upang pasiglahin ang ekonomiya. Binabanggit nila ang epekto ng gastusing militar noong dekada 1930 upang bigyang-katwiran ang kanilang mga pahayag. Apatnapu't limang taon na ang nakararaan ay inilantad na natin ang kasinungalingang ito: “Sa kasalukuyang sitwasyon, ang ganitong mga badyet para sa armas, hindi lamang sa Estados Unidos kundi sa buong bloke (lalo na sa Alemanya at Japan), ay hindi na kayang panatilihin ang antas ng produksyon sa industriya kahit sa maikling panahon gaya ng nagawa nito noong dekada 1930 o pagkatapos ng digmaan. Sa kabaligtaran, mabilis nitong pinabibilis ang pagbagsak ng produksyon. [...] Kaya ang pagpapaunlad ng mga armas ngayon ay hindi na kayang ikubli ang pangkalahatang krisis ng sobrang produksyon. Sa katunayan, kasabay ng paglalim ng resesyon at pagbilis ng implasyong nililikha ng mga pamumuhunang militar, ang krisis ng kapitalismo ay isa ring krisis ng ekonomiyang pandigma.” [12] Sa harap ng makasaysayang pagkabara ng kapitalistang ekonomiya, ang gastusing militar ay hindi magdudulot ng paglago o dagdag na empleyo gaya noong dekada 1930, kundi kabaligtaran, sisirain nito ang mga ito.
Upang tustusan ang gastusing ito, lalo pang mangungutang ang mga estado, magtataas ng buwis, magbabawas ng gastusing panlipunan, at ililihis ang mga pamumuhunan, materyales at lakas-paggawa mula sa ibang bahagi ng ekonomiya. Isang pinabilis na proseso ng pagkawasak ng mga istruktura ng kapitalismo ang kasalukuyang nagaganap. Ang mga di-produktibong sektor ng ekonomiya, gaya ng kapaligiran, kalusugan, edukasyon, pabahay at iba pa, ay isinasakripisyo upang pondohan ang armamentismo. Ang mga pag-atakeng ito ay mayroon na at patuloy pang magkakaroon ng malalim na epekto sapagkat matapos ang animnapung taon ng krisis, ang kapitalismo ay nasa kalagayan na ng malalim na pagkabulok. Sa Europa, sinasabi ng burgesya sa uring manggagawa na dapat nitong tanggapin ang mga sakripisyo alang-alang sa ekonomiyang pandigma. Ang ganitong tuwirang pag-uugnay sa pagitan ng mga pangangailangan ng ekonomiyang pandigma at mga sakripisyong ito ay hindi pa nakita mula noong dekada 1930 at 1940. Sa pagitan ng 1968 at 2020, ang argumento ay kailangan umanong tanggapin ng populasyon ang mga pag-atakeng ito alang-alang sa isang mas mabuting kinabukasan para sa lahat. Ngayon, wala nang usapan tungkol sa mas mabuting bukas. Ang tanging ipinangangaral ay ang pangangailangang magdusa ang uring manggagawa sa ngalan ng paghahanda para sa digmaan.
1.3. Ang pader ng utang
Sa harap ng muling pagsiklab ng krisis noong dekada 1970 at 1980, ang pampublikong utang ng Estados Unidos ang nagbigay-daan upang magampanan nito ang papel na tagapagpasikad ng pandaigdigang ekonomiya. Sa pagtatapos ng ika-20 siglo, ang pag-asa sa utang ay naging isa sa mga pangunahing puwersa sa likod ng globalisasyon [13] at mula noon, ang mapanirang pangmatagalang epekto nito, na nangangahulugang pagsasangla sa kinabukasan para lamang sa kasalukuyan, ay natabunan ng paglagong naging posible matapos ang pagbagsak ng Silangang Bloke. Ang integrasyon ng mga ekstra-kapitalistang pamilihan, kabilang ang Tsina, ay nagmarka ng panibagong yugto sa krisis. Pagkatapos ng 2008, binuksan nang todo ang mga gripo ng utang upang pigilan lamang ang pagbagsak ng pandaigdigang sistemang pinansyal at ang pagbulusok nito sa isang depresyong katulad ng nangyari noong dekada 1930. Ang napakalalaking daloy ng utang at iba pang instrumentong pinansyal noong dekada 2010 ay nagpasiklab ng malawakang espekulasyon sa pamilihang sapi, ngunit nanatiling nakatigil ang produksyon sa kabila ng pagsisikap ng Tsina na magsilbing pangunahing tagapagpasigla ng pandaigdigang ekonomiya.
Mula noong dekada 1970, lalo pang umasa ang kapitalismo sa utang upang panatilihing buhay ang mga sektor ng ekonomiyang hindi na kumikita. Nagbunga ito ng mga tinatawag na “kumpanyang zombie”, mga kumpanyang nananatiling buhay dahil pinahihintulutan silang bayaran ang kanilang mga utang sa pamamagitan ng panibagong pangungutang. Noong una, 1.5 porsyento lamang ng mga kumpanya sa nangungunang 20 ekonomiya ang kabilang dito; pagsapit ng 2021 ay umabot ito sa 6.5 porsyento. Sa Estados Unidos at Japan, ang bilang ay umaabot sa 20 porsyento at 14.3 porsyento ayon sa pagkakasunod, na nagpapakita ng tunay na lawak ng krisis. Isa sa bawat limang kumpanya sa Estados Unidos ay nananatiling buhay sa pamamagitan lamang ng panibagong pangungutang! Sa halip na maalis ang mga patay na sangang ito, lalo lamang napupuno ng mga ito ang kagubatan.
Ang pagpopondo sa napakalalaking pampublikong utang sa pandaigdigang antas ay lalo pang nagpapalala sa kawalang-istabilidad. Pagsapit ng katapusan ng 2026, kakailanganin ng Estados Unidos na muling pondohan ang sangkatlo ng $38 trilyon nitong utang, na nangangahulugang mangungutang muli upang mabayaran ang dati nang utang. Ang $10 trilyong ito ay katumbas ng dalawa't kalahating beses ng kabuuang pandaigdigang tubo ng mga korporasyon noong 2023 ($4 trilyon). Ang lahat ng iba pang bansa ay kailangan ding pondohan ang kanilang mga utang, na humahantong sa mabangis na labanan para maibenta ang mga securities ng utang sa mga pamilihan ng bono.
Sa panahon ng pag-angat ng kapitalismo, may mahalagang papel ang utang sa pagpapasigla ng produksyon at sa pagpopondo sa pagbubukas ng pandaigdigang pamilihan. Sa yugto ng paghina nito, unti-unti nitong pinabulok ang kapitalismo mula sa loob. Pinananatili nitong nakatayo ang namamagang bangkay ng sistemang ito, kapwa sa pamamagitan ng pagpapasigla sa sobrang produksyon at sa pamamagitan ng pagsira rito.
1.4. Ang populistang paninira at nepotismo ni Trump ay lalo pang nagpapalala sa kaguluhan
Ang kapitalismong Amerikano ay nahaharap ngayon, sa pinakaubod na kahulugan nito, sa pinakamalaking kabiguang militar sa kasaysayan nito at sa mga kahihinatnan nito, habang nasa pamumuno ang marahil pinakairasyonal, pinaka-iresponsable at pinaka-magulong administrasyong maiisip. Ang pangkat ni Trump ay nalubog sa sigalot at walang sapat na pagkakaisang pampulitika ni kakayahang makaahon dito nang hindi lalong pinipinsala ang pambansang interes ng Estados Unidos. Ang pagkawasak ng mga dekada ng karanasan, kadalubhasaan at kaalaman bunga ng pag-alis sa maraming tauhan ng State Department ay nagdulot ng sakuna. Ang mga amateur, mga kroni ni Trump at mga oportunista ay nangangapa sa kanilang pagkilos sa rehiyon ng Gulpo, lalo pang sinisira ang pambansang interes ng Estados Unidos habang abala sa pagpapayaman sa kanilang sarili at, siyempre, kay Trump. Dahil dito, patuloy na lumalaki ang mga kahihinatnang pang-ekonomiya ng digmaan.
Bukod dito, ang kawalang-istabilidad ng mga pandaigdigang pamilihang sapi at ng presyo ng langis ay ginagamit para sa kapakinabangan ng angkan ni Trump. Halos lingguhan nang gawain ni Trump ang magpakawala ng agresibong pahayag tuwing Huwebes o Biyernes upang itulak pataas ang mga pamilihan at presyo ng langis, at pagkatapos ay pabagsakin muli ang mga ito tuwing Linggo. Ganap na nauunawaan ng naghaharing uri kung gaano ito ka-destabilisador, ngunit handa itong manipulahin ang mga pamilihan sa pinakamapagkakakitaang paraan para sa sariling pakinabang, nang walang anumang pag-aalinlangan o pagsasaalang-alang sa maaaring maging mapaminsalang epekto nito sa ekonomiya.
Ang mga pagbabanta ni Trump laban sa ibang mga bansa, ang kanyang mga taripa, at ang lantad niyang mga hakbang upang destabilisahin ang kanyang mga “kaaway” ay aktuwal na nagwawasak sa mga alyansa at sa mga istrukturang komersyal at pinansyal na hanggang ngayon ay nagbibigay pa ng kahit limitadong antas ng internasyunal na kooperasyon sa harap ng krisis pang-ekonomiya. Maging ang pinakamaliit na antas ng kooperasyong ito ay halos naglaho na.
2. Nakaamba ang isang krisis pinansyal na higit na mas malaki kaysa noong 2008
Sa loob ng ilang taon na, kinikilala ng maraming ekonomista na ang tanong ay hindi na kung magkakaroon pa ng panibagong krisis pinansyal kundi kung kailan at saan ito sasabog; ayon sa kanila, may isang “pressure cooker na nakabaon sa kailaliman ng dereguladong sistemang pinansyal na nagbabantang sumabog.” [14]
Sa katunayan, ang mga pagyanig na dulot ng digmaan sa Iran ay lumilikha ng shockwave na, sa pamamagitan ng nagpapatuloy at walang kaparis na krisis sa enerhiya, ay tumatama sa isang sistemang pinansyal na ang lumalaking mga kahinaan ay nagbabantang magpasiklab ng isang sakunang higit na malala, higit na malawak at higit na malalim kaysa sa krisis ng 2008, na noon pa man ay lubhang mapaminsala.
Sa konteksto ng isang kapitalistang ekonomiyang pinatatakbo ng utang na unti-unting pumapatay sa mismong pasyente, at ng isang sistemang pinansyal na lubhang marupok at hindi matatag, isa sa mga pangunahing bunga ng digmaan sa Iran, bukod pa sa kawalang-katiyakan tungkol sa tagal nito at sa imposibilidad na bumalik sa kalagayan bago ang digmaan, ay ang pagguho ng kumpiyansa ng naghaharing uri sa mismong ilusyong itinayo nito upang pahabain ang paghahari nito. Lumalaki ang mga pagdududa hinggil sa kakayahang magbayad ng mga estado ng kanilang mga utang, at higit sa lahat ng dominanteng kapangyarihan, ang Estados Unidos. Ang bansang ito, na siyang pangunahing haligi ng buong arkitektura ng dekadenteng sistemang ito, ay nakakita ng pagdoble ng utang nito sa loob lamang ng sampung taon habang inilulunsad ang isang walang kaparis na programa ng muling pagsasandata, nang wala namang malinaw na pinagkukunan ng pondo at sa panahong may mga hinalang naghahanda ang Washington para sa isang default sa utang. Ganito rin ang sitwasyon ng iba pang malalaking bansang lubog sa utang gaya ng Japan, pati na rin ng France, Alemanya at United Kingdom.
Makikita ang realidad na ito sa matinding pagtaas ng mga pangmatagalang interes sa pangungutang, na lumampas na sa 5 porsyento at umabot sa pinakamataas na antas para sa utang ng Estados Unidos mula pa noong 2007: “Ngayong nakalabas na ang espiritu sa bote, hindi na magiging madaling ibalik ito. Pumaimbulog ang pampublikong utang sa buong mundo, lalo na sa Estados Unidos, at malinaw na tapos na ang panahon ng pagiging kampante sa mga pamilihan ng bono. [...] Nagbabala si J. Dimon, ang maimpluwensyang CEO ng JPMorgan Chase, na sa kanyang pananaw ay maaari pang tumaas nang malaki ang mga interes. [...] Ang pagtaas ng kita sa mga sovereign bond ay nagpapataas sa gastos ng pagpopondo para sa mga negosyo. Naglalagay ito ng mabigat na presyon sa pinaka-mahinang bahagi ng ekonomiya, na humaharap na sa tumataas na gastos sa enerhiya at paghina ng paglago.” [15]
2.1. Mga unang senyales ng krisis
Maraming tagapagpahiwatig sa ekonomiya at pananalapi ang nagbigay na ng babala sa mga nakaraang buwan, na nagpapatunay sa banta ng isang “bombang pinansyal”:
- Ang lawak ng utang, na lalo pang pinalala ng tumitinding kaguluhan, ay nagsisimula nang makaapekto sa katatagan ng mga salapi, gaya ng Indian rupee. [16] Ito ang dahilan kung bakit nanawagan ang European Central Bank (ECB) para sa higit na responsibilidad sa pananalapi ng mga estadong kasapi bilang paunang kundisyon upang mapanatili ang kakayahan ng patakarang pananalapi na kumilos. [17] Maraming sentral na bangko ang nagpapalaki rin ng kanilang reserbang ginto upang patatagin ang pundasyong salapi ng ekonomiya at mabawasan ang pagdepende sa dolyar, na ang bahagi bilang pandaigdigang reserbang salapi ay bumaba na sa mas mababa sa 60 porsyento at maaari pang bumagsak sa 40 hanggang 50 porsyento.
- Sabay-sabay na lumilitaw ang mga babalang palatandaan mula sa maraming bahagi ng pandaigdigang sistemang pinansyal. Kabilang dito ang komersyal na real estate, consumer credit at pagpopondo sa artificial intelligence. Ayon sa mga ulat ng mga institusyong pinansyal gaya ng Federal Reserve Bank of New York, ang bilang ng mga nangungutang sa Estados Unidos na nahuhuli nang dalawang buwan o higit pa sa pagbabayad ay umabot na sa 8 porsyento para sa mga pautang sa sasakyan. Bilang paalala, ang kabuuang halaga ng mga pautang na ito ay $1.6 trilyon. Ganito rin ang antas para sa mga credit card, 8 porsyento, mula sa kabuuang halagang $1.2 trilyon. At paano naman ang utang ng mga estudyante? Kabuuang natitirang balanse: $1.6 trilyon; antas ng default o hindi pagbabayad nang lampas sa 90 araw: 14 porsyento. Sa sektor ng securitised commercial property loans, na may kabuuang halagang $1.8 trilyon, umabot na sa 12 porsyento ang antas ng default, ang pinakamataas mula noong krisis ng 2008. Tatlong taon lamang ang nakalipas ay mas mababa pa ito sa 2 porsyento.
- Ang pribadong pautang (private credit) ang bahagi ng pandaigdigang sistemang pinansyal na pinakakinababahala ng burgesya. Dahil dito, nagbabala noong unang bahagi ng Mayo ang internasyunal na lupon ng G20 na sumusubaybay sa mga kahinaan ng sistemang pinansyal tungkol sa “lumalaking panganib ng pribadong pautang.” [18] Ang pribadong pautang ay “bumubuo na ngayon ng mahalagang bahagi ng sistemang pinansyal,” lalo na sa Estados Unidos bilang pinagmumulan ng pondo para sa mga maliliit at katamtamang negosyo gayundin sa mga kompanyang nasa gitnang antas, na kasalukuyang nasa sentro ng unos. Ang pag-aalalang ito ay nagmumula, sa isang banda, sa pagtaas ng mga hindi nababayarang utang at pagkalugi ng mga kumpanya sa Estados Unidos, gayundin sa “madalas na napakalaking antas ng pagkakautang ng mga nangungutang sa pribadong pamilihan ng kredito, na ginagawa silang higit na bulnerable sa paghina ng ekonomiya,” at sa umiiral na “mga ugnayan sa pagitan ng pribadong pautang at mga bangko, kompanyang pangseguro at pribadong puhunan.” [19] Sa kabilang banda, may pag-aalala rin sa mga “ugnayan sa pagitan ng mga bangko at mga institusyong hindi bangko.” [20]
Kaya naman, “Malayo sa pansin ng publiko, matagal nang kumukulo ang kaldero ng pribadong pautang. Ngunit nagsisimula nang mataranta ang mga nagpapautang. Ang isang krisis sa sektor na ito ay maaaring magpasimula ng mapaminsalang chain reaction sa isang ekonomiyang pinahina na ng tumataas na presyo ng enerhiya.” [21]
- Ang pagtaas ng mga default sa pagbabayad. Dumadami ang mga negatibong palatandaan hinggil sa hindi pagbabayad ng mga utang mula pa noong 2025. Isa sa mga dahilan ay ang malaking bahagi ng mga pondo ay nakatali sa mga pautang sa mga kumpanyang nasa sektor ng teknolohiya ng impormasyon, na lubhang naging bulnerable dahil sa mga pagbabagong dulot ng AI. Ang mismong teknolohiyang ito ay nagbabantang itulak sa pagkalugi ang marami sa mga kumpanyang bumubuo sa pundasyon ng mga pondong ito. Nasa kamay sila ngayon ng mga modernong “alagad ng salamangka” na nahipnotismo ng mga ilusyong nililikha ng bagong nakatagong bula ng AI at handang sumuong sa anumang panganib upang habulin ang inaakalang napakalaking tubo. Madalas nauuwi ito sa pagkalugi, na nagbubunsod ng panibagong mga sakuna. Isang seryosong sitwasyon ito na muling nagbabantang mag-iwan sa maraming kumpanya na kapos sa likidong kapital at walang malinaw na paraan palabas.
- Ang bula ng teknolohiya at pagpopondo sa AI. Ang mga sektor na ito, na pangunahing pinopondohan ng pribadong pautang, ay nangangailangan ng napakalaking halaga ng kapital sa hinaharap habang hindi pa halos lumilikha ng tubo, o wala pang tubo sa lahat. Mas nakababahala ito dahil “ang nakaplanong pamumuhunan sa sektor ng artificial intelligence sa pagitan ng 2025 at 2029 ay tinatayang aabot sa $3 trilyon” (pinagmulan: Morgan Stanley). May mga kumpanyang pinahahalagahan sa pagitan ng $800 bilyon at $900 bilyon na hindi pa kumikita. Inaasahan noon na magiging kumikita ang OpenAI pagdating ng 2030, ngunit binasag ng pagsusuri ng HSBC noong Nobyembre 2025 ang pag-asang ito, at tinayang mangangailangan pa rin ang OpenAI ng dagdag na $207 bilyon habang patuloy na nalulugi.
Lumalaki rin ang bahagi ng pribadong pautang na itinutulak sa mga napaka-espesyalisadong sektor, lalo na sa mga data center na konektado sa pag-unlad ng AI: “Tinatayang ilang daang bilyong dolyar ang nakatali sa mga proyektong ito, at ang kanilang kikitain ay nakasalalay sa kung tunay ngang lilitaw ang inaasahang pangangailangan para sa mga serbisyong AI. Ang sobrang kapasidad sa sektor na ito ay maaaring magdulot ng malalaking pagkalugi.” [22]
2.2. Nakaamba ba ang isang krisis sa kredito?
Sa kasalukuyan, ang bula ng kredito na nagkakahalaga ng $2 trilyon ay nagsisimula nang pumutok at, habang kumakalat ito sa buong sektor ng pagbabangko, nagdudulot ito ng banta na maaaring mas seryoso pa kaysa sa krisis ng sub-prime noong 2008. Sapagkat sa pagitan ng dalawang panahong ito, lubusang nagbago ang lawak ng problema. Ang natitirang sub-prime debt noon ay nasa pagitan ng $700 hanggang $800 bilyon. Ngayon, ang halaga ng pribadong pautang ay nasa pagitan na ng $1.5 hanggang $2 trilyon. Dagdag pa rito ang dami ng mga pautang ng bangko, isa pang $1.8 trilyon, na ipinahiram sa mga institusyong hindi tumatanggap ng deposito, ibig sabihin, mga di-bangkong institusyong pinansyal, isang magalang na katawagan para sa tinatawag na sistemang “shadow banking”.
Ngunit kung magsisimulang magtamo ng mabibigat na pagkalugi ang mga bangko, manghihina ang buong sistemang pinansyal at kasama nito ang tunay na ekonomiya. Ang mga pribadong bangko ang kumokontrol sa mga deposito, pautang at sistema ng pagbabayad, mga pundamental na kasangkapan para sa maayos na pagtakbo ng ekonomiya. Kapag nanghina sila, ang likas nilang reaksyon ay higpitan o isara ang gripo ng kredito, isang prosesong kilala bilang credit crunch.
Sa madaling salita, sa konteksto ng makasaysayang krisis ng sobrang produksyon, nasasaksihan natin, sa isang banda, ang destabilisasyong pang-ekonomiya at krisis sa enerhiya na kaugnay ng pagdami ng mga sagupaan sa pagitan ng mga imperyalistang kapangyarihan at ng pagsabog ng militarismo; at sa kabilang banda, ang isang krisis pinansyal na nakaugat sa lalong hindi na matatagalan na bigat ng utang. At ang lalo pang nagpapalala sa sitwasyon ngayon ay ang sumasabog na epekto ng pagsasanib at pag-uugnayan ng dalawang prosesong ito.
3. Sa bingit ng pagbagsak ng ekonomiya: ang mga kahihinatnan para sa uring manggagawa
Bilang konklusyon, hinggil sa hinaharap, malinaw maging sa ilang bahagi ng burgesya mismo na ang kasalukuyang krisis pang-ekonomiya ay nagbubukas ng pinto tungo sa hindi pa nalalamang mga pangyayari. At tunay nga, ang kasalukuyang krisis ay magbubunga ng mga pagyanig na halos hindi maisip at ng malawakang mga pag-atake na lalo lamang magtutulak sa lumalaking bahagi ng sangkatauhan sa ganap na kahirapan.
Ganap na batid ng naghaharing uri ang lumalaking destabilisasyon ng sistema nito. Ang International Monetary Fund (IMF), World Bank at Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD) ay pawang naglabas ng mga ulat na nagbabala tungkol sa banta na nakasabit sa pandaigdigang ekonomiya. Noong 2025 pa lamang, itinampok na ng isang ulat ng IMF ang posibilidad ng kawalang-istabilidad sa pananalapi: “Sa pandaigdigang antas, nananatiling mataas ang mga panganib ng kawalang-istabilidad sa pananalapi. Kasalukuyang hinaharap ng pandaigdigang sistemang pinansyal ang nagpapatuloy na digmaan sa Gitnang Silangan, posibleng mga presyur sa implasyon, lumalaking panganib ng higit pang paghihigpit sa mga kondisyong pinansyal, gayundin ang ilang mekanismo na maaaring magpalala sa kaguluhan sa mga pamilihan at gawin itong isang ganap na kawalang-istabilidad sa pananalapi.” [23]
Para sa ilang bahagi ng burgesya mismo, malinaw na “papunta tayo sa isang bagay na walang kapantay sa nakaraan”, tungo sa isang sitwasyong maihahambing sa “isang nukleyar na krisis, sa metaporikal na kahulugan, kung saan ang lahat ng sangkap ay nagpapalakas sa isa't isa sa isang chain reaction, ngunit walang grapayt na baras upang pigilan ito. Ang lawak ng mga pagyanig panlipunan ay halos hindi maisip. Malawakang tanggalan sa trabaho, pagkalugi ng mga indibidwal at korporasyon, implasyon, at higit pa rito, mga kakulangan.” [24]
Habang ang mismong burgesya, sa mga pinaka-malinaw na bahagi nito, ay nasisilayan ang nakapangingilabot na posibilidad ng isang “nukleyar na krisis”, wala naman itong maialok na solusyon kundi lalo pang mababangis na pag-atake laban sa uring manggagawa: “Ang mga epekto ng kasalukuyang krisis ay magiging pinakamatindi at pinakamarahas sa buong panahon ng dekadensiya, bunga ng pinagsama-samang epekto ng implasyon, pagbabawas ng badyet, mga plano ng tanggalan sa trabaho (na lalo pang pinalala ng pagpasok ng artificial intelligence sa sistema ng produksyon) at ng marahas na pagbaba ng sahod.” [25]
Ang malamang na paglitaw ng malalaking pagyanig, na wala pang katulad sa kasaysayan at lalong naghahayag ng pagkawala ng kontrol ng naghaharing uri sa sarili nitong nabubulok na sistema, ay nangangailangan na ang mga rebolusyonaryong organisasyon ay magsagawa ng higit pang teoretikal na pagsisikap upang palakasin ang kanilang balangkas ng pagsusuri at magampanan ang kanilang mga responsibilidad sa larangan ng interbensyon. Lalo na, kinakailangan ang mas malalim na pag-unawa sa mga salik na nagpapahina sa kakayahan ng kapitalistang sistema na harapin ang umuunlad na krisis, gayundin sa lumalaking kabiguan ng naghaharing uri na tumugon sa isang magkakaugnay at organisadong paraan sa nagbabantang sakuna. Lahat ng nakaraang moda ng produksyon ay dumaan sa yugto ng paghina at sa mga sandali ng krisis na nakaugat sa mga kontradiksyon at likas na limitasyon ng kanilang mga relasyong panlipunan. Totoo rin ito sa kapitalismo. Ngunit hindi tulad ng mga sistemang nauna rito, kung saan maaaring umusbong ang bagong mga relasyong panlipunan upang bigyan ng panibagong sigla ang lipunan, ang kapitalismo, bilang huling sistemang mapagsamantala sa kasaysayan, ay maaari lamang magpatuloy sa pagbubulok mula sa loob hanggang sa ito ay mapabagsak ng rebolusyon. Samakatuwid, sa pamamagitan ng mga nakamamatay nitong kombulsiyon, nagiging lalong malaking banta ito sa buong sangkatauhan.
Pinaninindigan ng ICC, alinsunod sa tradisyong Marxista, na ang mga epekto ng krisis pang-ekonomiya ay nananatiling pangunahing lupaing pagtutubuan kung saan hindi maiiwasang umunlad ang mga pakikibaka ng proletaryado, gaano man kalalaki ang mga hadlang at kahirapang nasa unahan. Ang krisis pang-ekonomiya, sa loob ng konteksto ng makasaysayang paghina ng isang nabubulok na sistema, ay isang pundamental na batayan kung saan mapipilitang ipagtanggol ng proletaryado ang kanyang mga kalagayan sa buhay, sapagkat wala itong ibang pagpipilian kundi lumaban! Ang pangangailangang ito ang sa huli ay magtutulak dito na ipalawak at ipaglahok ang kanyang pakikibaka sa mas malawak na antas. Kinakailangang maging pampulitika ang pakikibakang ito upang muling pagtibayin, nang may kamalayan at pagkakaisa, ang rebolusyonaryong perspektiba ng adhikaing komunismo.
Syl & W, Hulyo 2026
[1] “Ang krisis na ito ang magiging pinakamalubha sa buong yugto ng dekadensiya”, International Review 172, 2024.
Link: This crisis is going to be the most serious in the whole period of decadence
[2] Ibid.
[3] “Ang makasaysayang kahalagahan ng pagkabara ng kapitalistang ekonomiya”, Ulat sa Krisis Pang-ekonomiya mula sa Ika-26 na Kongreso ng ICC; International Review 174, 2025.
Link: The historical significance of the impasse of the capitalist economy
[4] “Bakit maaaring mahuli ang pagsiklab ng kakulangan sa suplay ng langis”, OilPrice.com, 21 Mayo 2026.
Link: Why Oil’s Supply Crunch Could Arrive Late
[5] “Ang Digmaan sa Iran ay magpapamahal sa pagpapalit ng langis”, Transport Topics (ttnews.com), 13 Mayo 2026.
Link: Iran War Is Going to Make Oil Changes More Expensive
[6] “Paano winasak ng Digmaan sa Iran ang industriyang kemikal ng Europa”, European Business Magazine, 15 Mayo 2026.
Link: How the Iran War Just Broke European Chemical Industry
[7] “Bakit maaaring pinatay na ng Digmaan sa Iran ang pag-usbong ng AI”, OilPrice.com, 20 Marso 2026.
Link: Why the Iran War May Have Just Killed the AI Boom
[8] “Ulat sa Pandaigdigang Katatagang Pinansyal”, IMF, Abril 2025.
Link: Report on global financial stability
[9] Ibid.
[10] “Mga Kondisyon para sa Rebolusyon: krisis ng sobrang produksyon, kapitalismong pang-estado, at ekonomiyang pandigma”, International Review 31.
Link: Conditions for revolution: crisis of overproduction, state capitalism, and the war economy
[11] Ang gastusing militar ng European Union ay aabot sa €454 bilyon sa 2026, kumpara sa €204 bilyon noong 2022.
[12] “Mga Kondisyon para sa Rebolusyon: krisis ng sobrang produksyon, kapitalismong pang-estado, at ekonomiyang pandigma”, International Review 31.
Link: Conditions for revolution: crisis of overproduction, state capitalism, and the war economy
[13] Sa ibang salita: “Ang pandaigdigang pagpapalawak ng paglabag sa batas ng halaga sa pamamagitan ng pagpapakalat ng mga hakbang at mekanismong unang binuo sa ilalim ng pamumuno ng Estados Unidos sa loob ng blokeng Kanluranin sa huling dekada ng pag-iral nito. Layunin nitong labanan, sa pamamagitan ng demand na artipisyal na pinopondohan ng utang, ang mga epekto ng makitid na pamilihan na pumipinsala sa kakayahang kumita ng Kapital.”
Mula sa “Ang krisis na ito ang magiging pinakamalubha sa buong yugto ng dekadensiya”, International Review 172, 2024.
Link: This crisis is going to be the most serious in the whole period of decadence
[14] “Isang bombang pinansyal na malapit nang sumabog? Ang karumal-dumal na krisis”, Le Monde Diplomatique, Mayo 2026.
[15] Les Échos, 22-23 Mayo 2026.
[16] “Isang salaping patuloy na bumabagsak habang patuloy namang tumataas ang presyo ng mga hidrokarbon. Sa harap ng ‘epektong gunting’ na ito, na nagbabanta sa paglago, implasyon at balanse ng pagbabayad, muling napipilitang sagipin ng India ang rupee, na malayang bumabagsak mula nang magsimula ang digmaan sa Iran.”
Les Échos, 22-23 Mayo 2026.
[17] Les Échos, 29-30 Mayo 2026.
[18] Ang private credit o pribadong pautang ay isang uri ng pagpopondo kung saan ang mga institusyong hindi bangko, gaya ng mga pondo sa pamumuhunan, hedge fund, pension fund at mga kompanyang pangseguro, ay direktang nagpapautang sa mga kumpanyang hindi nakalista sa stock market nang hindi dumaraan sa mga reguladong pamilihan o sa tradisyunal na sistemang pagbabangko. Kaya ito ay isang relasyong utang sa pagitan ng dalawang pribadong entidad na gumagana sa labas ng saklaw ng mga regulator.
Pagkatapos ng krisis sa sub-prime, napilitan ang mga bangko na linisin ang kanilang mga balance sheet at maging mas mapili sa pagpapautang. Dahil dito, maraming kumpanya ang nawalan ng akses sa kredito, alinman dahil masyado silang maliit upang makapasok sa pamilihan ng bono o dahil masyado silang marupok sa pananalapi upang pagkatiwalaan ng mga bangko. Sa puwang na ito sumibol ang pribadong pautang.
Simple ang modelo nito: sa isang banda ay mga mamumuhunan na naghahanap ng mataas na kita sa panahon ng mababang interes; sa kabilang banda ay mga kumpanyang tinanggihang pondohan ng mga bangko. Sa pagitan nila ay mga pondo na nangangako ng humigit-kumulang 10 porsyentong taunang kita sa mga mamumuhunan. Pagkatapos, ipinapautang nila ang salaping ito sa mga kumpanya sa loob ng 5 hanggang 7 taon sa interes na 13 hanggang 14 porsyento, na nagbibigay-daan upang mabayaran ang mga mamumuhunan at kumita rin ang mga pondo.
May dalawang pangunahing kahinaan ang sistemang ito. Una, ang mga nanghihiram ay kadalasang nasa marupok na kalagayang pinansyal, na siyang dahilan kung bakit napakataas ng interes. Ikalawa, ang kakulangan sa likididad. Kapag dumami ang hindi nakababayad ng utang at humina ang kumpiyansa, nais bawiin ng mga mamumuhunan ang kanilang pera. Ngunit ang salaping ipinahiram sa mga kumpanya ay nakatali sa loob ng 5 hanggang 7 taon at hindi agad maibabalik bilang salaping hawak.
[19] Ang mga pondo para sa pribadong utang ay hindi lamang nagpapautang mula sa sarili nilang kapital. Nangungutang din sila sa mga bangko, humigit-kumulang 30 porsyento ng kanilang kabuuang pagkakalantad, upang mapalaki ang kanilang kita. Lumilikha ito ng di-tuwirang ugnayan sa pagitan ng mga bangko at ng merkado ng pribadong pautang. Tingnan ang: “Krisis sa pribadong pautang: ano ang ibinubunyag ng kaguluhan sa Estados Unidos at bakit mas matatag ang Europa”, Rhétorès Finance.
Link: Private credit crisis: what the US turmoil reveals and why Europe is holding up better
[20] Les Échos, 7, 8, at 9 Mayo 2026.
[21] “Isang bombang pinansyal na malapit nang sumabog? Ang karumal-dumal na krisis”, Le Monde Diplomatique, Mayo 2026.
[22] “Private Credit: pinagmumulan ng nagbabantang krisis pinansyal”, lafinancepourtous.com, 22 Mayo 2026.
Link: Private Credit: the source of an impending financial crisis
[23] “Ulat sa Pandaigdigang Katatagang Pinansyal”, IMF, Abril 2025.
Link: Report on global financial stability
[24] “Isang bombang pinansyal na malapit nang sumabog? Ang karumal-dumal na krisis”, Le Monde Diplomatique, Mayo 2026.
[25] “Ulat hinggil sa Pakikibakang Uri”, International Review 174.
Link: Report on the Class Struggle
Pinagmulan ng pagsasalin: https://en.internationalism.org/content/17834/towards-major-and-unprecedented-crisis