Ang “magsasaka” sa panahon ng dekadenteng kapitalismo

Bersyon na maaaring i-printSend by email

Marxism is first and foremost a critical method,
since it is the product of a class which can only emancipate itself
through the ruthless criticism of all existing conditions. A
revolutionary organisation that fails to criticise its errors, to learn
from its mistakes, inevitably exposes itself to the conservative and
reactionary influences of the dominant ideology. And this is all the
more true at a time of revolution, which by its very nature has to break
new ground, enter an unknown landscape with little more than a compass
of general principles to find its way. The revolutionary party is all
the more necessary after the victorious insurrection, because it has the
strongest grasp of this compass, which is based on the historical
experience of the class and the scientific approach of marxism. But if
it renounces the critical nature of this approach, it will both lose
sight of these historical lessons and be unable to draw the new ones
that derive from the groundbreaking events of the revolutionary
process
.” (World Revolution no. 314)

Ang diwa ng metodolohiyang marxismo ay ang walang
awang kritisismo sa lahat ng umiiral na mga kondisyon. Ganun din sa
kasaysayan mismo ng internasyunal na kilusang komunista sa nagdaang
mahigit 200 taon. Kailangang maunawaan natin hindi lamang ang mga
tagumpay kundi higit sa lahat ang mga kabiguan at pagkakamali ng
rebolusyonaryong kilusan – ang mga obhetibo at suhetibong kondisyon kung
bakit nangyari ang mga iyon. Kaya naman ang dogmatismo ay walang puwang
sa marxismo.

Ang huling mga komento ni Alex (8 installments) ay
nagtatanggol sa “kahalagahan” kundi man “sentralidad” ng kilusang
magsasaka sa panahon ng proletaryong rebolusyon at ang diumano
“continuity” ng maoismo sa marxismo. Dahil dito, mapapansin natin ang
tahasang pagtatanggol niya sa armadong pakikibaka sa kanayunan kung saan
“pangunahing pwersa” ang mga magsasaka para makamit ang “sosyalismo sa
Pilipinas” (sa “pamamagitan ng pambansa-demokratikong rebolusyon”).

Hindi lamang si Alex ang may ganitong pananaw:
naglipanan ngayon sa iba’t-ibang mga bansa sa ikatlong daigdig ang mga
“gerilyang pakikidigma” para sa “pambansang kalayaan at demokrasya” ito
man ay impluwensyado ng maoismo o hindi. Ang mga kilusang ito ay
pangunahing umaasa sa direktang suporta ng masang magsasaka sa kanayunan
para sa kanilang pakikibaka at sa mga imperyalistang bansa na karibal
ng kanilang kaaway na imperyalista (direkta man o indirekta).

Binaybay ni Alex ang kasaysayan mula pa kina Marx
upang bigyang “katuwiran” ang teorya ng “magsasaka bilang pangunahing
pwersa” ng rebolusyon sa kasalukuyang panahon at ang maoismo bilang
“pagpapaunlad” sa marxismo.

Batayang pundasyon ng marxismo mula noon
hanggang ngayon

Bago natin sagutin ng komprehensibo ang mga
distorsyon ni Alex sa marxismo para itulak ang kontra-rebolusyonaryong
ideolohiya ng maoismo bilang “bahagi” at “rurok” ng marxismo, kailangang
ilatag muna natin ang batayang pundasyon ng marxismo mula noon hanggang
ngayon na PINATUNAYAN sa kasaysayan at karanasan na tama. 

1. Proletaryado TANGING rebolusyonaryo at
komunistang uri sa lipunang kapitalismo.

Lahat ng mga marxista ay naninindigan na ang uring
manggagawa ay isang rebolusyonaryong uri dahil ito lamang ang nagdadala
ng bago at mas maunlad na moda ng produksyon — komunismo. Ito ay hindi
nakabatay sa “kagustuhan” ng mga komunista na gawin ang uring ito na
rebolusyonaryo kundi ang obhetibong kalagayan at katangian mismo ng
uring ito sa lipunang kapitalista ang nagpakita na ito ay isang
rebolusyonaryo at komunistang uri. 

Ang mga komunistang organisasyon/partido ay produkto
lamang ng uring manggagawa. Mayroong rebolusyonaryong partido dahil
mayroong rebolusyonaryong uri at hindi ang kabaliktaran nito. 

Sa kauna-unahang pagkakataon sa kasaysayan ng
lipunan: ang rebolusyonaryong uri ay isang PINAGSAMANTALAHANG uri.

Sa panahon ng lipunang alipin, pinagsamantalahang
uri ang mga alipin pero hindi sila isang rebolusyonaryong uri kundi ang
uring pyudal na nagdadala ng bago at mas maunlad na moda ng produksyon.
Sa panahon ng lipunang pyudal, pinagsamantalahang uri ang mga magsasaka
pero hindi sila rebolusyonaryo kundi ang uring burgesya. Sa panahon ng
kapitalismo, maraming mga uri ang pinagsamantalahan ng kapitalismo tulad
ng magsasaka at peti-burgesya pero hindi sila mga rebolusyonaryong uri.
Sa nagdaang mga lipunan, ang rebolusyonaryong uri ay isa ring
MAPAGSAMANTALANG uri.

Kaya hindi lalaya ang uring manggagawa kung hindi
niya mapalaya ang sangkatauhan mula sa lahat ng tipo ng pagsasamantala:

“in the following formation of the class with
radical chains, a class of civil society which is not a class of civil
society, a class which is the disoolution of classes, a sphere which has
a universal character because of its universal suffering and which lays
claim to no particular right because the wrong it suffers is not a
particular wrong but wrong in general; a sphere of society which can no
longer lay any claim to a historical title, but merely to a human
one…….and finally, a sphere which cannot emancipate itself without
emanciapting itself from – and therefore emancipating – all the other
spheres of society, which is, in a word, the total loss of humanity and
which can redeem itself only through the total redemption of humanity.
This dissolution of society as a particular class is the proletariat.”
(Marx, ‘Critique of Hegels’ Philosophy of Law’, Collected Works, Vol. 3)

Ito ang tahasang inabandona ng mga maoista ng
dineklara nilang “wala ng proletaryado” sa Unang Daigdig.

Samakatuwid, hindi dahil pinagsamantalahan ang isang
uri ay awtomatik na agad na ito ay rebolusyonaryo at hindi dahil
nagsasamantala ang isang uri ay awtomatik na agad na reaksyonaryo.
Kailangang gamitin ang materyalismong istoriko para maunawaan bakit sa
isang takdang panahon ng kasaysayan ng lipunan ay rebolusyonaryo ang
papel ng mga depinidong uring mapagsamantala at bakit sa kasalukuyang
panahon ng kapitalismo ay imposible na itong mangyari; na sa panahon
ngayon, ang rebolusyonaryong uri ay isa ng PINAGSAMANTALAHANG uri. 

Ang buod ng sagot dito ay: sa nakaraan, nagsalitan
lamang ang mga lipunang mapagsamantala na nakabatay sa pribadong
pag-aari at mga uri. Ang lipunan sa kasalukuyan ang kahuli-hulihang
makauring lipunan at nakabatay sa pagsasamantala dahil ang lipunan sa
hinaharap ay isang lipunan na wala ng mga uri at wala ng pagsasamantala.

Ang subject ng rebolusyon ay ang uring manggagawa.
Ibig sabihin, ang sentralidad sa pagpapalakas ng kilusang manggagawa ang
laging pinanindigan ng mga komunista saang panig man sila ng mundo mula
noong panahon nila Marx hanggang ngayon. 

Lahat ng ibang uri na pinagsamantalahan ng
kapitalismo ay mga uri sa nakaraan. Ang hinaharap ng mga uring ito ay
ang pagiging manggagawa. Ang magsasaka bilang uri ay mabilis na
winawasak ng kapitalismo. Sa Pilipinas, mahigit 100 taon ng winawasak ng
kapital ang magsasaka bilang uri. Wala ng istrata sa kanayunan ngayon
na hindi nagapos sa kapitalistang mga relasyon. 

2. Proletaryado isang internasyunal na uri at ang
rebolusyon nito ay isang internasyunal na rebolusyon.

Ang sistemang kinasasadlakan ng proletaryado ay
isang pandaigdigang sistema. Ang kapitalismo ang tanging sistema na
hindi mabubuhay kung hindi ito lalawak sa lahat ng sulok ng mundo at
isanib sa kanyang mga relasyon ng produksyon ang lahat ng bahagi ng
mundo. Ang pamilihan ng kapitalismo ay isang pandaigdigan kung saan
lahat ng pambasang pamilihan ay nakatali dito.

Dahil dito, ang sosyalisadong paggawa ng produkto ng
uring manggagawa ay umunlad mula sa antas pabrika noong mga unang siglo
ng kapitalismo hanggang sa antas pandaigdigan noong 19 siglo (laluna sa
huling mga dekada nito). Samakatuwid, ang sosyalisasyon ng produksyon
ay naging pandaigdigan na noon pa mang huling bahagi ng 19 siglo dahil
nasakop na ng kapitalistang sistema ang buong mundo.

Sa ngayon sa panahon ng kapitalistang imperyalismo,
lalupang napatunayan ang pagiging ganap ng integrado ng lahat ng mga
pambansang ekonomiya sa pandaigdigang ekonomiya; ng mga manggagawa sa
lahat ng mga bansa.

Kaya mula pa sa panahon nila Marx, ang mga marxista
ay laging nanindigan sa pandaigdigang proletaryong rebolusyon dahil ang
kaaway nito ay pandaigdigang kapitalismo at lahat ng mga pambansang
ekspresyon nito:

“Working men have no country. You cannot take from
them what they do not have”; “Workers of all countries unite”; “united
action, of the leading civilised countries at least, is one of the first
conditions for the emancipation of the proletariat”. (Communist
Manifesto).

“Question: Will it be possible for this revolution
to take place in one country alone?

Answer: No. By creating the world market, big
industry has already brought all the peoples of the earth, and
especially the civilised peoples, into such close relation with one
another that none is independent of what happens to others. Further, it
has coordinated the social development of the civilised countries to
such an extent that in all of them bourgeois and proletariat have become
the decisive classes and the struggle between them the great struggle
of the day. It follows that the communist revolution will not merely be a
national phenomenon but must take place simulataneously in all
civilised countries, that is to say, at least in England, America,
France and Germany……It is a universal revolution and will accordingly
have a universal range.” (Principles of Communism)

Gayong nagkamali sila Marx at Engels sa prediksyon
na magsimula ang rebolusyon sa abanteng kapitalistang mga bansa,
nanatiling tama ang kanilang pagsusuri sa internasyunal na katangian ng
rebolusyon: Ang rebolusyong Ruso sa 1917 ay bahagi at nakapailalim sa
internasyunal na rebolusyonaryong alon ng maraming mga bansa sa Europe
laluna sa Germany mula 1917-23. Katunayan, ang insureksyon ng mga
manggagawa sa Shanghai, China noong 1927 ay ang huling singhap ng
internasyunal na pag-aalsang ito. Natalo man ang unang internasyunal na
alon, hindi maaring burahin ng kabiguan ang pagiging tama sa praktika ng
mga sinabi ni Marx at Engels.

Ang mga pagsusuri at pananaw nila Marx, Engels,
Lenin, Luxemburg at iba pang komunista ay laging pandaigdigan at hindi
pangunahing nakabatay sa pambansang saklaw.

3. Lahat ng lipunan ay may simula at may kataposan;
may pasulong na yugto at may dekadenteng yugto. Ang kapitalismo ay may
pasulong na yugto at may dekadenteng yugto.  

Hindi eternal ang pag-iral ng mga moda ng produksyon
laluna ang mga moda na nakabatay sa pagsasamantala. Hindi abswelto dito
ang kapitalismo.

Ganun pa man, ang galaw ng bawat lipunan ay nahahati
sa pangkalahatan sa kanyang pasulong at dekadenteng yugto (permanenteng
krisis). Tanging ang hindi mga marxista ang hindi nakaintindi nito. 

Sa panahon na ang mga relasyon at pwersa sa
produksyon ay relatibong magkatugma pa, ang sistema ay nasa pasulong na
yugto. Sa yugtong ito naranasan ng lipunan ang kaunlaran sa halos lahat
ng aspeto. At ang mga makauring tunggalian ay hindi pa umabot sa rurok.
Ang naghaharing uri sa pangkalahatan ay isang progresibo/rebolusyonaryo
pa. Ganito ang nangyari sa unang bahagi ng lipunang alipin, pyudal at
kapitalista. Sa obhetibo, ang usapin ng rebolusyonaryong pagbabago sa
lipunan ay hindi pa agenda sa panahon ng pasulong na yugto.

Nang umabot na sa yugto na naging hadlang na ang mga
relasyon sa produksyon sa pag-unlad ng mga pwersa sa produksyon,
pumasok na ang lipunan sa kanyang dekadenteng yugto; sa kanyang
permanenteng krisis. Ang naghaharing uri (at lahat ng mga paksyon nito)
ay ganap ng naging reaksyonaryo at kontra-rebolusyonaryo. Nasa agenda na
ang rebolusyonaryong pagbabago sa lipunan. Sa nakaraang mga lipunan,
lumitaw bilang uri ang mga uring nagdadala ng bagong moda ng produksyon
sa panahon ng dekadenteng yugto ng lipunan. Lumitaw ang uring pyudal sa
panahon ng dekadenteng yugto ng sistemang alipin. Lumitaw ang burgesya
bilang uri sa panahon ng dekadenteng pyudalismo.

Tanging sa kapitalistang lipunan lamang kasabay na
lumitaw ang rebolusyonaryong uring proletaryado sa paglitaw ng
mapagsamantalahang uring burgesya.

Sa panahon ng 19 siglo, ang kapitalismo ay isa pang
progresibong sistema sa pangkalahatan. Sa panahong ito ay lumalawak pa
ang sistema. Subalit tahasang ideyalismo kung sabihin na dahil
progresibo pa ang isang mapagsamantalahang sistema ay walang tunggalian
ng uri. Laging kakambal ng isang mapagsamantalang sistema ang makauring
pakikibaka. Ang punto dito ay: sa panahon na sumusulong pa ang lipunan,
hindi pa obhetibo na ilagay sa mesa ang agenda ng rebolusyonaryong
pagbabago. Kaya, ang pagkatalo ng Komuna sa Paris noong 1871 ay hindi
simpleng kamalian sa estratehiya at taktika na para bang kahit sa anong
panahon ay hinog ang sitwasyon na agawin ang kapangyarihang pampulitika.

Kaya sa panahon ng 19 siglo ay may materyal na
batayan pa ang pakikibaka sa reporma sa loob ng kapitalistang sistema
dahil obhetibong may kapasidad pa itong magbigay. Syempre, hindi naman
boluntrayong nagbibigay ang naghaharing uri kundi dumaan sa isang
militante at kadalasan marahas na pakikibaka ng proletaryado.

Sa pagpasok ng 20 siglo ay umabot na sa rurok ang
pag-unlad ng kapitalismo dahil ganap ng sakop ng kapitalistang pamilihan
nito ang buong daigdig. Ganap ng nahati ang mundo ng mga kapitalistang
kapangyarihan. Ito ang panahon ng imperyalismo; ang panahon ng
dekadenteng kapitalismo; ang pagpasok ng sistema sa kanyang permanenteng
krisis.

Sa panahon ng imperyalismo kung saan ganap ng nahati
ang mundo sa mga imperyalistang kapangyarihan, ang krisis sa sobrang
produksyon at pagkasaid ng pamilihan ay hindi na maaring solusyonan ng
ibayo pang paglawak dahil wala ng ilalawak pa ang sistema. Ang pagputok
ng unang pandaigdigang imperyalistang digmaan sa 1914 ang hudyat na
pumasok na ang sistema sa kanyang permanenteng krisis kung saan
magkaroon lamang ng temporaryong solusyon kung aagawin ng isang
kapangyarihan ang teritoryo ng kanyang karibal sa pamamagitan ng
digmaan. Kaya kasabay ng permanenteng krisis ng kapitalismo ay ang
permanenteng paghahanda at aktwal na paglulunsad ng mga digmaan para
mang-agaw ng pamilihan at teritoryo.

Ang sinasabing pakikibaka para sa “pambansang
kalayaan” sa panahon ng dekadenteng kapitalismo ay bahagi na ng
imperyalistang digmaan. Kaiba ito noong 19 siglo kung saan ang mga
digmaan para sa pagtatayo ng isang bansa ay bahagi ng pag-unlad ng
sistema. Ngayon, ang mga digmaang ito ay direkta at indirektang
kontrolado ng makapangyarihang mga imperyalista laban sa kani-kanilang
mga karibal. Ang pinakamalinaw na halimbawa nito ay ang “Cold War”
matapos ang WW 2 sa pagitang ng imperyalistang bloke ng USSR at USA.

Napakahalagang maunawaan ang pundamental na
ebolusyon ng kapitalismo mula sa kanyang pasulong na yugto tungo sa
kanyang dekadenteng yugto dahil nakasalalay dito ang usapin ng pagbabago
sa mga porma at laman ng pakikibaka ng proletaryado kabilang na ang
usapin sa magsasaka at agraryo. 

Ang tatlong puntong nasa itaas ay kabilang sa
marxistang prinsipyo hindi lamang dahil “sinasabi” nila Marx, Engels at
Lenin kundi higit sa lahat ito ay repleksyon sa buhay na pakikibaka ng
uri at sa galaw ng lipunan. At ang mga ito laluna ang pagpasok ng
pandaigdigang kapitalismo sa kanyang dekadenteng yugto ang ating gabay
sa pagtingin sa magsasaka at usaping agraryo.

Ang usaping magsasaka sa panahon nila Marx
at Engels

Medyo ditalyado ang presentasyon ni Alex sa kanyang
pagbaybay sa kasaysayan sa usapin ng magsasaka. At saludo kami sa
kanyang kaseryosohan.

Saan ang batayang pagkakamali nila Marx at Engels?

Sa kalagitnaan ng 1800s ay natanaw nila Marx na
nalalapit ng puputok ang proletaryong rebolusyon sa Europe bagamat mulat
sila na karamihan sa mga bansa dito ay nasa iba’t-ibang antas pa ng
istorikal na pag-unlad at ang sentral na isyu ay burges na demokrasya,
pambansang kalayaan at unipikasyon ng bansa laban sa pyudal na
absolutismo at mga labi nito. Ang ganitong pananaw at kamulatan ay
mababasa natin sa Communist Manifesto. Dito nagkamali sila na mananalo
ang rebolusyon ng manggagawa sa panahon na sumusulong ang kapitalismo sa
pangkalahatan. Makikita din ito sa taktikang inilatag niya sa Germany:

“The communists turn their attention chiefly to
Germany, because that country is on the eve of a bourgeois revolution
that is bound to be carried out under more advanced conditions of
European civilasation, and a musch more developed proletariat, than that
of England was in the seventeenth century, and of France in the
eighteenth century, and because the bourgeois revolution in Germany will
be the prelude to an immediately following proletarian revolution”.
(Marx-Engels, Collected Works, Vol 6.)

Kaya ang taktika ay suportahan ang burgesya hanggat
inilunsad nito ang anti-pyudal na rebolusyon pero laging ipagtanggol ang
awtonomiya ng proletaryado dahil inaasahan nito na mangyari kaagad
pagkatapos ang proletaryong rebolusyon.

Ganun pa man, tinuwid kaagad ito nila Marx at Engels
matapos hindi naganap ang agarang proletaryo-komunistang rebolusyon
pagkatapos ng mga burges na rebolusyon sa 1848 at mas malinaw na nakita
nila na nasa pasulong na yugto ang pandaigdigang kapitalismo:

“In view of this general prosperity, in which the
productive forces of bourgeois society are flourishing as exuberantly as
they possibly can under bourgeois conditions, there can be no talk of a
real revolution. Such a revolution is only possible at periods, when
the two factors, modern forces of production and bourgeois forms of
production, come into conflict. The incessant squabbles in which the
representatives of the continental Party of Order are now indulging and
compromising one another are remote from providing any opportunity for a
new revolution. On the contrary, they are only possible because
conditions for the time being are so secure and – what the reaction does
not know – so bourgeois. All attempts of the reaction to put a stop to
bourgeois development will recoil upon themselves as certainly as all
the moral indignation and enthusiastic proclamations of the democrats. A
new revolution is only possible as the result of a new crisis. But it
will come, just as surely as the crisis itself”. (Marx, Class Struggle
in France)

Sang-ayon kami sa pahayag ni Alex na walang
kapasidad ang magsasaka para sa komunismo dahil hindi naman talaga sila
ang komunistang uri. Ang magsasaka ay uri sa nakaraan. Sa kasalukuyan
ang magsasaka bilang uri ay mabilis na nawawasak kundiman ganap ng
nawasak. Ang hinaharap na uri ng magsasaka ay ang pagiging manggagawa.
Malinaw sa Communist Manifesto na ang magsasaka at peti-burgesya ay
bilang uri ay reaksyonaryo at tutol sa komunismo. Tanging ang maoismo
lamang ang nagsasabing rebolusyonaryo o di kaya ay progresibo ang mga
uring ito sa kasalukuyan. 

Subalit dapat nating palalimin ang panahong
nabanggit ni Alex, ang panahong nag-atubili ang burgesya sa kanyang
sariling rebolusyon. Bakit?

Sa 1840s, ang pangunahing agenda ay kompletuhin ang
burgis na rebolusyon – wasakin ng lubusan ang mga labi ng pyudalismo,
itayo ang unipikadong mga bansa-estado, itayo ang pampulitikang rehimen
ng burges demokrasya. Ang lahat ng layuning ito ay pabor sa mga
magsasaka. Pero hindi para ganap silang lumaya mula sa pagsasamantala
kundi para mailipat lamang sila mula sa pyudal na pagsasamantala tungo
sa kapitalistang pagsasamantala. Sa ganitong punto mapalahok ang uring
magsasaka laban sa pyudalismo para sa burges na rebolusyon.

Ganun pa man, nagsimula ng lumakas ang
independyenteng kilusan ng manggagawa. Makikita ito sa pagputok ng
rebolusyon sa 1848 sa maraming bansa sa Europe.

Katunayan ang burges na rebolusyon sa 1848 ay
pundamental na kaiba sa ‘klasikal’ na burgis na rebolusyon sa 1789. Ang
pag-aalsa sa 1848 ay hindi tulak ng ‘pyudal na krisis’ kundi ng krisis
ng batang-batang kapitalismo. Ang mga pag-aalsa sa Paris, Berlin,
Vienna, at iba pang syudad ay pinangunahan ng mga manggagawa at
mala-manggagawa.

Dahil isang mapagsamantalang uri at mulat ang
burgesya kung anong uri ang kanyang pangunahing kaaway, nag-aatubili
itong isulong ng lubusan ang burges na rebolusyon para ganap na durugin
ang mga labi ng pyudalismo dahil alam niyang ang kanyang kaaway sa
hinaharap ay lalupang lalakas. Kaya, maliban sa takot ng kakabuo pa lang
na uring kapitalista sa absolutismo ay mas natakot siya sa ibayong
paglakas ng proletaryado. Kaya, sa halip na gawin ang ginawa nito noong
1789 na determinadong nanawagan sa malawak na masa na durugin ang
kapangyarihang pyudal, sa 1848 ay minabuti ng burgesya na
makipagkompromiso sa reaksyon para makontrol ang banta “mula sa ibaba”
(sa proletaryado). Subalit ang proletaryado mismo ay hindi pa sapat ang
lakas at kamulatan para labanan ng tuloy-tuloy ang burgesya dahil nasa
pasulong na yugto pa ang sistema.

Mas malinaw ito sa ating panahon, nakahanda ang
burgesya (laluna ang makabayang istrata nito) na makipag-alyansa anumang
oras sa mga nalalabing pwersang pyudal laban sa uring manggagawa.

Ang panawagan ni Marx ng “ikalawang edisyon” ng
rebolusyong magsasaka ay nakabatay sa pangkalahatang katangian ng
kapitalismo noon – nasa pasulong na yugto.

Ang usapin ng magsasaka sa panahon ni Lenin

Mula 1890s pumasok na ang kapitalismo sa kanyang
pinakahuling yugto, ang imperyalismo. Sa panahon nila Lenin, nasa
pintuan na ang sistema papasok sa kanyang dekadenteng yugto, sa kanyang
permanenteng krisis; sa panahon ng mga imperyalistang digmaan at
proletaryong rebolusyon.

Hindi sapat na konsentrahan lamang sa pagsusuri ang
Rusya at hindi ito mahigpit na ikawing sa pandaigdigang pagbabago ng
ebolusyon ng kapitalismo. Subalit, kahit ang mga
internasyunalistang-komunista gaya ni Lenin ay hindi rin nakaiwas sa
malakas na impluwensya ng 19 siglo, sa panahon na sumusulong ang
kapitalismo.

Sa panahon ng dekadenteng kapitalismo, nangyari ang
sinasabi ni Alex na “de-peasantization” ng uring magsasaka batay sa
nangyari sa Rusya. Pero hindi lang sa Rusya ito nangyari kundi sa lahat
ng bahagi ng mundo na unang napasok ng kapitalismo ng mga panahong yun.
At hindi lang simpleng “de-peasantization” kundi unang hakbang ng
“proletarianization” ang ginawa ng kapitalismo. Pero kaiba sa 19 siglo
na malaking bahagi ng magsasaka ay napasok sa aktwal na kapitalistang
produksyon (sa mga industriya), sa dekadenteng kapitalismo, hanggang
unang hakbang lamang ang nangyari sa magsasaka – napatalsik at napalayas
lamang sila sa lupang kanilang sinasaka dahil sa pagpasok ng
kapitalistang relasyon sa kanayunan na nagdulot ng ibayong kahirapan
subalit hindi na dumiretso sa ikalawang hakbang – ang pumasok sila sa
industriya sa kalungsuran man at kanayunan. Ang nagyari, dumami ang mga
maralita sa kalungsuran at kanayunan na walang trabaho at naging
“informal sector”. Samakatuwid, wala ng kapasidad ang dekadenteng
kapitalismo, gugustuhin man ito ng uring kapitalista na isanib sa
kapitalistang produksyon ang paparaming bilang ng populasyon (gawing mga
sahurang alipin).

At lalo natin itong nakikita sa ating panahon, ng
pumasok na ang dekadenteng sistema sa kanyang naaagnas na yugto
(demomposition stage) magmula 1980s.

Huwag din nating ihiwalay ang pagbubuo ng Partido sa
Rusya sa pangkalahatang kalagayan na naitayo ang 2nd International kung
saan membro ang partidong Ruso. Ang punto ay: ang programa ng partidong
Ruso ay impluwensyado sa isang antas ng programa ng 2nd International
kung saan ito ay hinati sa dalawa: minimum at maksimum na programa. Ang
una ay pumapatungkol sa pakikibaka sa reporma sa loob ng kapitalistang
sistema batay sa karanasan sa 19 siglo (burges-demokratikong programa)
at ang ikalawa ay ang komunistang programa ng uri mismo. Organikong
humiwalay lamang ang partidong Bolshevik sa 2nd International ng
nagtraydor na ang huli sa internasyunalismo at proletaryong rebolusyon
sa WW I.

Ang programa sa kilusang magsasaka – libreng
pamamahagi ng lupa at pagdurog sa mga labi ng pyudal na relasyon sa
kanayunan – ay bahagi ng minimum na programa, isang burges-demokratikong
programa. Dagdag pa, ito ay isang taktikal na hakbangin para makuha ng
proletaryado ang suporta ng magsasaka sa isang sitwasyon na atrasado ang
kapitalismo sa Rusya kung saan mayorya sa populasyon ay nagbubungkal ng
lupa sa kanayunan.

Nang ganap ng pumasok sa yugto ng pagbulusok-pababa
ang kapitalismo sa pagputok ng WW I, ang programang pamamahagi ng
maliitang parsela ng lupa sa magsasaka ay umabot na rin sa kanyang
limitasyon.  

Nagpahayag ng puna si Rosa Luxemburg (isa sa mga
lider at martir ng Rebolusyong Aleman sa 1919 at kung saan napakataas
ang respeto ni Lenin) sa kanyang sinulat na The Russian Revolution sa
agraryong programa ng mga Bolshevik. 

Sa puna ni Luxemburg, habang sinabi niya na ang
programang agraryo sa Rusya ay “an excellent tactical move”pinakita niya
na may negatibong epekto ito: “Unfortunately it had two sides to it;
and the reverse side consisted in the fact that the direct seizure of
the land by the peasants has in general nothing at all in common with
socialist economy…Not only is it not a socialist measure, it even cuts
off the way to such measures; it piles up insurmountable obstacles to
the socialist transformation of agrarian relations”. Dahil sa polisiyang
pamimigay ng maliit na parsela ng lupa sa indibidwal na magsasaka,
lalupang bumigat ang problema ng mga Bolshevik sa kalaunan dahil lumikha
ito ng panibagong istrata ng maliliit na pribadong may-ari ng lupa na
natural na tutol sa sosyalisasyon sa ekonomiya. Tama din ang paalala ni
Luxemburg na ang pamamahagi ng lupa ay pabor sa mayayamang magsasaka sa
kapinsalaan ng mahihirap na magsasaka.

Sa usaping agraryo, mas angkop ang kolektibisasyon
sa lupa kaysa maliitang pamamahagi nito sa indibidwal na magsasaka.
Ganun pa man, kahit ang kolektibisasyon ay hindi garantiya sa pagsulong
tungong sosyalismo. Tanging ang tagumpay ng pandaigdigang rebolusyon ang
garantiya sa sosyalistang solusyon sa problemang agraryo sa kanayunan.
Samakatuwid, habang naghari pa ang kapitalismo sa pandaigdigang saklaw,
anumang programang agraryo ang ipatutupad ng isang bansa (kontrolado man
ang estado ng Kaliwa) ay para sa kapitalismo at hindi para sa
sosyalismo.

Napatunayan ito hindi lang sa mismong karanasan ng
Rusya kung saan lumakas ang Kulaks (mayamang magsasaka) at naging
kontra-rebolusyonaryo kundi maging sa lahat ng programang agraryo sa
kasalukuyan, ito man ay ipinatupad ng Kanan (Taiwan, South Korea, atbp) o
ng Kaliwa (China, Vietnam, North Korea, Venezuela ni Chavez, atbp).

Tahasang ideyalismo kung ang simpleng sagot lamang
nito ng mga maoista ay “hindi kasi maoismo ang ideolohiya ng
naghaharing partido na may hawak sa estado” dahil ang ideolohiya ay
salamin lamang ng obhetibong realidad. At ang realidad na ito ay naghari
ang kapitalismo sa pandaigdigang saklaw.

Pangalawa, ang usapin ng programa ng proletaryado
para sa mga pinagsamantalahan pero hindi proletaryong uri
(non-proletarian exploited strata) ay isa sa mayor na problema ng
diktadura ng proletaryado sa panahon ng transisyon tungong komunismo.
Atrasado o abante man ang isang kapitalistang bansa, kailangang
magkaroon ng kongkreto at epektibong programa ang manggagawa paano
maisanib sa sosyalisadong produksyon ang mga uri at istratang ito.
Bakit? Dahil ang layunin ng proletaryado ay pawiin ang mga uri, at
magaganap lamang ito kung magiging “manggagawa” (direktang lumahok sa
sosyalisadong produksyon) ang mga uri at istrata na labi ng nakaraan.

Dapat ding tandaan na ang lahat ng ito ay
nakapailalim sa marxistang prinsipyo ng partidong Bolshevik sa
sentralidad ng kilusang manggagawa sa pagsusulong ng rebolusyon at hindi
ang kilusang magsasaka. Pinatunayan ito ng kasaysayan sa rebolusyong
1905 at 1917 kung saan ang PANGUNAHIN at NAMUNONG pwersa sa rebolusyon
ay ang uring manggagawa. Ang pagiging pangunahin at namunong pwersa ng
proletaryado sa rebolusyon ang tunay na pagpapatuloy ng marxismo. 

May isa pang distorsyon ang mga maoista sa usapin ng
pamumuno ng uring manggagawa: simplistikong sinasabi nila na “basta
nasa ilalim ng pamumuno at kontrol ng Partido, ito ay nasa pamumuno na
rin ng mga manggagawa”. Ito ay substitutionism! Hindi magkatulad ang
Partido at uri bagama’t mahigpit ang kanilang ugnayan dahil produkto ng
uri ang partido at higit sa lahat, hindi mananalo ang rebolusyon kung
walang INTERNASYUNAL na partido ang uri. Ang sinasabing pamumuno ng
manggagawa ay ang PAMUMUNO NG KILUSANG MANGGAGAWA (sa pamamagitan ng mga
asembliya at konseho nito) at hindi ang pamumuno ng Partido sa
pakikibaka ng ibang uri. Dahil sa rebisyunismong ito ng mga maoista,
napaniwala nila ang mga magsasaka na “pinamunuan” sila ng mga manggagawa
sa pamamagitan ng Partido.  

Ang mga datos na inihapag ni Alex sa kasaysayan ng
Rusya ay nagpatotoo sa paninindigan ni Lenin at ng partidong Bolshevik
sa pagiging pangunahin at namunong pwersa ng proletaryado sa rebolusyon
(maging sa “demokratikong” rebolusyon). Tanging ang partidong
Socialist-Revolutionaries (SR) na tagagpamana ng mga Narodniks ang
nanindigan (pero hindi hayagan dahil napakalakas ng kilusang manggagawa)
sa “sentralidad” ng kilusang magsasaka.

Ayaw man aminin ng mga maoista pero mas malapit ang
continuity ng maoismo sa Narodismo kaysa marxismo. Kung ang mga
kabataang impluwensyado ng Narodniks sa Rusya noon ay pumupunta sa
kanayunan upang ipraktika ang “go to the people”, mayroon namang “serve
the people” ang maoismo para pumunta ang kabataan sa kanayunan at
lumahok sa gerilyang pakikidigma.  

Sa katotohanan pa lang na ito ay sablay na ang
kasinungalingan na “pagpapatuloy” ng marxismo ang maoismo. Binaliktad ng
maoismo ang marxismo at ito ang pinauunlad ng iba’t-ibang grupong
maoista sa buong mundo hanggang rumurok ngayon sa kabaliwan na
maoism-thirdwordism (teoryang hinugot mula kay Lin Biao). 

Ang “dalawang-yugtong” rebolusyon

Ang “dalawang-yugtong” rebolusyon (demokratiko muna,
sosyalista ang susunod) ang bukambibig hindi lamang ng mga maoista
kundi pati ng mga “leninista” at trotskyista. Ang ibang pangalan ng
“teoryang” ito ay “tuloy-tuloy” na rebolusyon ng mga “leninista” at
“permanenteng” rebolusyon ng mga trotskyista. Iba-iba ang pangalan pero
iisa lamang ang kahulugan: dadaan muna sa burges-demokrasya bago ang
sosyalismo.

Ang mga maoista ay mahigpit na inugnay ang usapin ng
magsasaka at agraryo para tindigan na “tama” ang teoryang ito.

Saan ba ito nagmula?

Si Marx mismo ay nagsabi na kailanagang dumaan muna
sa burges na rebolusyon bago ang proletaryong rebolusyon. Sinabi niya
ito sa panahon ng 19 siglo. Tama si Marx sa mga panahong iyon. At ito na
ang sinunod ng 2nd International na humantong sa repormismo at
pagtraydor sa komunismo dahil dala-dala pa rin ito kahit pundamental ng
nagbago ang katangian ng kapitalismo – pumasok na sa kanyang dekadenteng
yugto.

Ang hindi naunawaan ng mga marxista noon na ng
sinabi ito ni Marx ang kapitalismo ay nasa pasulong na yugto, ang
obhetibong kondisyon ay makapagpalawak pa ang kapitalismo at isa pang
progresibong uri ang burgesya sa pangkalahatan vis-a-vis sa pagpapaunlad
ng lipunan.

Nang pumasok na sa dekadenteng yugto ang kapitalismo
ay ganap ng naging reaksyonaryo ang lahat ng paksyon ng burgesya at
permanente ng naging hadlang ang kapitalistang mga relasyon sa ibayong
pag-unlad ng produktong pwersa. Naganap ito dahil naabot na ng
kapitalismo ang rurok ng kanyang paglawak sa buong mundo. Nasakop na
nito ang pandaigdigang pamilihan. Naging permanente na ang krisis ng
sistema at ang kahirapan ng sangkatauhan. Kaya isang malaking
kasinungalingan na “alyado” ng rebolusyon ang pambansang burgesya.

Subalit sadyang sa pangkalahatan ay laging nahuhuli
ang kamulatan kaysa realidad. Kaya nagkaroon ng pagkakamali ang kahit
pinakadeterminado at pinaka-mulat na mga komunista gaya nila ni Marx,
Engels at Lenin. Pero dapat nating tandaan na sa sandaling nakita ng mga
lider na ito ang kanilang pagkakamali ay agad nila itong tinutuwid at
hindi sila nahihiyang aminin ang kanilang pagkakamali. 

Ganun pa man, kailangan nating pag-ibahin ang
pagkakamali ng isang rebolusyonaryo sa pagtraydor ng mga disipulo nito
sa marxismo. Ang ginagawa ng mga maoista, stalinista at trotskyista
ngayon ay ginawang dogma ang mga pagkakamali ng mga lider komunista.
Ginawang banal na salita ang lahat ng kanilang mga sinasabi, pinauunlad
ang kanilang mga pagkakamali.

Ano ang rebolusyon sa praktika?

Laging sinasabi ng mga marxista na ang tanging
magpatunay na tama ang teorya ay kung napatunayan ito sa praktika. 

Lahat ng mga komunista kabilang na ang mga peke ay
laging tumitingala sa Rusya bilang “modelo” ng rebolusyon (syempre ang
mga maoista ay hindi lang Rusya kundi pati na rin China sa panahon ni
Mao).

Bukambibig ng mga maoista at ng mga “leninista” ang
‘Two-Tactics of Social Democracy in Democratic Revolution’ na sinulat ni
Lenin noong July 1905 bilang isa sa “teoretikal” na batayan sa kanilang
“rebolusyong dalawang yugto”. 

Hindi nagkatotoo ang rebolusyong dalawang yugto sa
Rusya gaya ng pinaniniwalaan ng iba. Ang “rebolusyon” naman sa China
noong 1949 ay hindi bahagi ng proletaryong rebolusyon kundi ng
Stalinistang kontra-rebolusyon. Ang resulta mismo ng kasaysayan ang
patunay nito.

Ang rebolusyong 1905 at 1917 ay isang
proletaryo-sosyalistang rebolusyon

Ang pangunahing sukatan kung anong makauring
rebolusyon ang nangyari ay ay kung anong uri ang nangunguna at namuno sa
naturang rebolusyon. Anong uri ang naluklok sa kapangyarihan. Huwag na
nating isama dito ang sinasabing “rebolusyong bayan” o “gobyernong
bayan” para sabihing ang mga ito ay bahagi ng proletaryong rebolusyon o
kaya ay papunta na doon. Kahit sa panahon pa man nila Marx ay binatikos
na ng mga komunista ang mistipikasyon ng abstarktong katergorya ng
“bayan” o “sambayanan” at inilinaw na ito ay isang burges na
mistipikasyon para itago ang katotohanan ng diktadura ng burgesya.

Ayon sa ilang maoistang teoritisyan ang rebolusyon
ng 1905 ay isang “demokratikong rebolusyon” pero natalo lang. Ang
“nanalong” Pebrero 1917 ay isang demokratikong rebolusyon at ang Oktubre
1917 ay isang sosyalistang rebolusyon. Ergo, “rebolusyong dalawang
yugto” nga!

Totoo ba ito sa aktwal na nangyari? 

Hinggil sa rebolusyong 1905 ayon kay Lenin (sa
kanyang lectures hinngil sa 1905 noong Enero 1917 bago ang rebolusyong
Pebrero):

“The peculiarity of the Russian Revolution (1905) is
that it was a bourgeois democratic revolution in its social content,
but a proletarian revolution in its method of struggle. It was
bourgeois democratic revolution since its immediate aim, which it could
achieve directly and with its own forces, was a democratic republic, the
eight-hour day and confiscation of the immense estates of the
nobility—all the measures the French bourgeois revolution in 1792-93 had
almost completely achieved.

At the same time, the Russian revolution was also a
proletarian revolution, not only in the sense that the proletariat was
the leading force, the vanguard of the movement, but also in the sense
that a specifically proletarian weapon of struggle – the mass strike was
the principle means of bringing the masses into motion and the most
characteristic phenomenon in the wave like rise of decisive events.”
(SW, Lenin Volume 1 Page: 781 (Moscow edn.))

Unang-una, dapat mailinaw na hindi ang kilusang
magsasaka ang naging pangunahing pwersa sa rebolusyong 1905 kundi ang
uring manggagawa. Ang nag-alsang manggagawa ay organisado sa kanilang
awtonomiyang organo ng pakikibaka – ang mga sobyet – at hindi sa mga
unyon.

Pangalawa, pangmasang welga (mass strike) ang porma
ng kanilang pakikibaka. Kaiba ito sa simpleng welga o pangkalahatang
welga. Para maunawaan ng lubusan kung ano ang mass strike, dapat
pag-aaralan ang pampleto ni Rosa Luxemburg hinggil dito. Katunayan,
ginawa na ng uri ang mass strike bago pa ang 1905 (1896 sa Rusya at 1902
sa Belgium).

Pangatlo, mapapansin natin ang kalituhan ni Lenin
dahil sa impluwensya ng iskemang rebolusyon ng 2nd International (pero
nagkaroon ng rektipikasyon si Lenin noong Abril 1917). Ayon kay Lenin sa
panahong ito, ang rebolusyong 1905 ay burges sa laman pero proletaryo
sa porma. Isang kontradiksyon bunga ng iskematikong pananaw sa
rebolusyon. Ang kalituhang ito ni Lenin ay bunga ng hindi pa hayagang
nalantad na mga salik ng pundamental na pagbabago mula sa pasulong na
yugto ng kapitalismo tungo sa kanyang dekadenteng yugto.

Sa pagpasok ng pandaigdigang kapitalismo sa kanyang
permanenteng krisis; ng ganap ng lumantad ang pagiging hadlang ng mga
relasyon ng produksyon sa pag-unlad ng mga pwersa ng produksyon,
lumantad na rin sa unahan ng lahat ng mga kontradiksyon ng lipunang
kapitalista ang kontradiksyon sa pagitan ng BURGESYA at PROLETARYADO.

Kung mayroon pa mang mga labi ng pyudal na kaayusan
sa atrasadong mga bansa gaya ng Rusya noon at Pilipinas ngayon ito ay
hindi dahil sa simpleng kagustuhan lamang ng isang makapangyarihang
bansa gaya ng nais ipahiwatig ng Kaliwa kundi ito ay malinaw na
manipestasyon na: HINDI NA KAYA NG SISTEMA MISMO NA MOLDEHIN SA KANYANG
SARILING IMAHE ANG LAHAT NG MGA BANSANG NASAKOP NA NITO. Umabot na sa
rurok ng pag-unlad at paglawak ang kapitalismo bilang sistema magmula ng
pumutok ang WW I.

Gaya ng sabi ng 3rd International sa 1919:

“A new epoch is born. The epoch of the
disintegration of capitalism, of its inner collapse. The epoch of the
communist revolution of the proletariat”.

Nang bumagsak ang Tsar noong Pebrero 1917 at naitayo
ang Provisional Revolutionary Government, mayorya sa mga Bolshevik ang
naghahanda ng pumasok sa PRG dahil ito ay nasa Two-Tactics ni Lenin na
sinulat niya noong 1905. Ibig sabihin, maari ng simulan ang mga
“burges-demokratikong” hakbangin. Subalit nagulat ang lahat ng bumalik
si Lenin noong Abril at nanawagan ng walang suporta sa PRG, bagkus
kailangan itong ibagsak at hawakan ng proletaryado sa pamamagitan ng
kanilang mga sobyet ang kapangyarihan. Ibig sabihin, itayo ang diktadura
ng proletaryado. 

Itinuwid ni Lenin ang kanyang pagkakamali sa
Two-Tactics sa April Theses of 1917. Pero sa simula ay hindi siya
naunawaan ng mga beteranong Bolsheviks at maging ng kalakhan ng mga
membro ng Partido. Nalagay siya sa minorya at binansagan pang
“anarkista” at “Jacobinista”. Ang April Theses ay isang syentipikong
pagsusuri hindi lamang sa pagbabago ng kalagayan sa Rusya kundi sa
pagbabago mismo sa katangian ng pandaigdigang kapitalismo:

“For the present, it is essential to grasp the
incontestable truth that a marxist must take cognisance of real life, of
the true facts of reality, and not cling to a theory of yesterday,
which, like all theories, at best only outlines the main and the
general, only comes near to embracing life in all its complexity.
"Theory, my friend is grey, but green is the eternal tree of life"”
(Lenin, Letters on Tactics, April 8-13, 1917 - the quotation is from
Mephistopheles in Goethe’s Faust).

At sa Letters of Tactics pa rin:

“those "old Bolsheviks who more than once already
have played a regrettable role in the history of our Party by
reiterating formulas senselessly learned by rote instead of studying the
specific features of the new and living reality”. 

Ang mga maoista ay nahumaling lamang sa dogma at sa
“tagumpay” ng China noong 1949 hanggang sa panahon ng “Cultural
Revolution” noong 1960s. Hindi nila nakikita at naunawaan ang pagbabago
ng realidad sa mundo.

Pagsusuma

1. Walang marxistang partido ang hindi niya isama sa
kanyang programa kung ano ang gagawin sa mga pinagsamantalahan pero
hindi proletaryong uri kabilang na dito ang magsasaka sa panahon ng
transisyon tungong komunismo. Pero anumang programa para sa mga
istratang ito ay matutupad lamang sa ilalim ng diktadura ng proletaryado
at sa sosyalistang balangkas ng ekonomiya. Ibig sabihin, ang usaping
agraryo ay kailangang nakapailalim sa usapin ng pagdurog sa
pandaigdigang kapitalismo at komunistang rebolusyon.

Kaya hindi maaring sabihin ni Alex na “pinaunlad”
ng maoismo ang usaping magsasaka mula 19 siglo. Pangalawa, binaybay ni
Alex ang kasaysayan ng internasyunal na kilusang komunista na HIWALAY sa
pundamental na pagbabago ng katangian ng pandaigdigang kapitalismo at
implikasyon nito sa porma at laman ng proletaryong pakikibaka. Sa
pagbaybay tuloy ni Alex ay pinakita niya na “walang nagbago” sapagitan
ng 19 siglo at 20 siglo, sa pagitan ng pasulong na kapitalismo at
dekadenteng kapitalismo. 

Para sa maoismo, ang usaping agraryo ay nakapailalim
sa pagpapaunlad ng pambansang kapitalismo sa ilalim ng kontrol ng
kapitalismo ng estado.

Ang rebolusyong dalawang yugto ay napatunayang hindi
nangyari sa praktika ng proletaryong pakikibaka dahil malinaw na
diktadura ng proletaryado ang naitayo sa Rusya noong Oktubre 1917 kung
saan naging alyado nito ang kilusan ng mga maralitang magsasaka. Natalo
man ang rebolusyon sa Rusya at naagaw ng Stalinismo ito ay dahil natalo
ang pandaigdigang rebolusyon noong 1917-23.

2. Ang “teoryang rebolusyong dalawang yugto” ay
angkop lamang sa panahon noong 19 siglo kung saan nasa pasulong na yugto
pa ang kapitalismo. Kung ipraktika ito sa panahon ngayon, hindi
sosyalismo ang kalalabasan kundi kapitalismo ng estado. May hihigit pa
bang guro kaysa karanasan ng mga bansang pinatupad ang “teorya ng
dalawang yugto” gaya ng China, Vietnam, at iba pa? 
3. Mabilis na
nawawasak ang uring magsasaka magmula 1914. Winawasak ito ng
permanenteng krisis ng pandaigdigang kapitalismo. Ang pagkahati-hati ng
“magsasaka” sa maraming kategorya – mayaman, gitna at maralita ang
patunay nito. Naglaho na ang klasikal na uring magsasaka sa 18 at 19
siglo. Malaking bahagi ng populasyon sa kanayunan ay manggagawa o
malapit ang kategorya sa uring manggagawa. Kahit ang panginoong maylupa
ay dumaan na rin sa ebolusyon ng pagbabago. Naglaho na ang klasikal na
panginoong pyudal. Ang nakikita natin ngayon sa kanayunan ay mga
kapitalistang panginoong maylupa na nagmay-ari ng malawak na kultibadong
kalupaan. Ito ang katotohanan na ayaw tanggapin ng mga maoista hanggang
ngayon dahil tiyak madudurog ang kanilang bangkarotang teorya. 

Hindi kami umaasa na maliwanagan ang mga maoista sa
aming teksto dahil alam namin na sarado na ang kanilang mga isip sa
paniniwala sa “teorya ng dalawang yugtong rebolusyon” kung saan
nakapailalim ang kanilang programang agraryo. Hahayaan na lang natin na
ang proletaryo-komunistang rebolusyon mismo sa hinaharap ang dudurog sa
kanilang bangkarotang teorya. Ang mga maoista at iba pang grupo/partido
ng Kaliwa ang siyang tinamaan sa sinabi ni Marx:

“The tradition of the dead generations weighs like a
nightmare on the minds of the living. And, just when they appear to be
engaged in the revolutionary transformation of themselves and their
material surroundings, in the creation of something which does not yet
exist, precisely in such epochs of revolutionary crisis they timidly
conjure up the spirits of the past to help them; they borrow their
names, slogans and costumes.” (Marx, The Eighteenth Brumaire of Louis
Bonaparte, 1852)

Pero para sa mga mambabasa na naghahanap ng
teoretikal na kalinawan ay malaking tulong ang tekstong ito upang
mahikayat silang magpursige sa KRITIKAL na pag-aaral sa teorya at sa
karanasan ng internasyunal na proletaryong kilusan.

INTERNASYONALISMO